فضائل اخلاقی امام رضا (ع) | آخرین به روز رسانی : ۲۸ شهريور ۱۳۸۹ ۱۹:۰۶

       این از چیزهایی است که تمام مورخان درباره آن اتفاق نظر دارند.
کوچکترین مراجعه به کتابهای تاریخی این نکته را بخوبی روشن می‏گرداند. حتی مامون بارها خود در فرصتهای گوناگون آن را اعتراف کرده می‏گفت: رضا(ع) دانشمندترین و عابدترین مردم روی زمین است. وی همچنین به رجاء بن ابی‏ضحاک گفته بود:
       «. . . بلی ای پسر ابی‏ضحاک، او بهترین فرد روی زمین، دانشمندترین و عبادت پیشه‏ترین انسانهاست. . . » (1)
مامون به سال 200 که بیش از سی و سه هزار تن از عباسیان را جمع کرده بود، در حضورشان گفت:
«. . . من در میان فرزندان عباس و فرزندان علی رضی الله عنهم بسی جستجو کردم ولی هیچیک از آنان را با فضیلت‏تر، پارساتر، متدینتر، شایسته‏تر و سزاوارتر به این امر از علی بن موسی الرضا ندیدم
(2) ».

 موقعیت و شخصیت امام علی ابن موسی الرضا (ع)

       این موضوع از مسائل بسیار بدیهی برای همگان است. تیره‏گی روابط بین امین و مامون به امام این فرصت را داد تا به وظایف رسالت‏خویش عمل کنند و به کوشش و فعالیت‏خویش بیفزایند. شیعیانشان نیز این فرصت را یافتند که مرتب با ایشان در تماس بوده از راهنماییهای ایشان بهره ببرند. پس در نتیجه، امام رضا از مزایای منحصر به فردی سود می‏جستند و توانستند راهی را بپیمایند که به تحکیم موقعیت و گسترش نفوذشان در قسمتهای مختلف حکومت اسلامی بیانجامد. 

       در نامه‏ای که مامون از حضور امام تقاضا می‏کند که اصول و فروع دین را برایش توضیح دهند، ایشان را چنین خطاب می‏کند: «ای حجت‏خدا بر خلق، معدن علم و کسی که پیروی از او واجب می‏باشد. . . » (4). مامون ایشان را «برادرم‏» و «ای آقای من‏» خطاب می‏کرد.

       در توصیف امام، مامون برای عباسیان چنین نگاشته بود:
       «. . . اما اینکه برای علی بن موسی بیعت می‏خواهم، پس از احراز شایستگی او برای این امر و گزینش وی از سوی خودم است. . . اما اینکه پرسیده‏اید آیا مامون در زمینه این بیعت‏بینش کافی داشته، بدانید که من هرگز با او بیعت نکرده مگر با داشتن بینایی کامل و علم به اینکه کسی در زمین باقی نمانده که به لحاظ فضیلت و پاکدامنی از او وضع روشنتری داشته و یا به لحاظ پارسایی، زهد در دنیا و آزادگی بر او فزونی گرفته باشد. کسی از او بهتر جلب خشنودی خاص و عام را نمی‏کند و نه در برابر خدا از وی استوارتر کسی دیگر یافت می‏شود. . . »
(5).

      از یادآوری این مطالب به وضوح به خصوصیات امام، موقعیت و منش ایشان پی می‏بریم، مگر نگفته‏اند که: «فضیلت آن است که دشمنان بر آن گواهی دهند»؟

       باز از چیزهایی که دلالت‏بر بزرگی و شوکت امام دارد، روایتی است که گزارش کننده، چنین نقل می‏کند:
       «من در معیت امام بر مامون وارد شدم. مجلس مملو از جمعیت‏بود، محمد بن جعفر را گروهی از طالبیان و هاشمیان احاطه کرده بودند و فرماندهان نیز حضور داشتند. به مجرد ورود ما، مامون از جا برخاست، محمد بن جعفر و تمام افراد بنی هاشم نیز بر پا شدند. آنگاه امام و مامون در کنار هم نشستند، ولی دیگران همچنان ایستاده بودند تا امام همه را اذن جلوس دادند. آنگاه ساعتی بگذشت و مامون همچنان غرق توجه به امام بود. . . » (6).

       صلی الله علیک یا علی ابن موسی الرضا

پی‏نوشت‏ها:

(1) بحار / 49 / ص 95 - عیون اخبار الرضا / 2 / ص 183 و سایر کتابها.
(2) مروج الذهب / 3 / ص 441 - الکامل، ابن اثیر / 5 / ص 183 - الاداب السلطانیة / ص 217 - طبری / 11 / ص 1013 (چاپ لندن) - مختصر تاریخ الدول / ص 134 - تجارب الامم / 6 / ص 436.
(3) بحار / 49 / ص 155، 144 - الکافی / 8 / ص 151 - عیون اخبار الرضا / 2 / ص 167.
(4) نظریة الامامة / ص 388.
(5) متن عربی این نامه در پایان اصل کتاب آمده است.
(6) مسند الامام الرضا / 2 / ص 76 - بحار / 49 / ص 175 - عیون اخبار الرضا / 2 / ص 156.

منبع :
مقاله، زندگی سیاسی امام هشتم،

شهیدی، سید جعفر؛