سیمای برکت | آخرین به روز رسانی : ۲۰ آبان ۱۳۸۹ ۱۲:۲۸

سیمای برکت

برکت چیست؟

معانی برکت عبارت است از : افزایش ، افزون شدن ، بافزونی ، بسیاری ، خجستگی ، دائم شدن، دوام کردن زیادت ، زیاده شدن ، سعادت ، فراخی ، فزونی ، کثرت خیر، نماء ،نیکبختی و همیشه داشتن.

کلمات هم خانواده برکت نیز بدین قرار است:برکات ، تبارک ، تبرک ، تبریک، تبریکات، مبارک ،مبارکه ومتبرک.

همچنین واژگان مرکبی وجود دارد از جمله : بارک الله ، با برکت ، برکت دار ، بی برکت ، پربرکت ، کم برکت و مبارکباد.

مفهوم آسمانی برکت در وادی ادبیات نیز از جایگاه ممتازی برخوردار است . این موضوع را می توان در ضرب المثل ها واصطلاحات عرفی ، مشاهده کرد ؛ جملاتی همچون :

ازتو حرکت ، از خدا برکت .

برکت بر زندگی اش می بارد.

برکات الهی بر شما باد.

به برکت قرآن ، دعا ، توسّل ، صدقه و خون شهدا زنده این ، امنیت داریم و... خدا به زندگی ، گفتار ، نوشتار و اموالتان برکت بدهد.

قدم نورسیده مبارک است.

میهمان که می آید برکت راهم با خودش می آورد.

نان با برکتی در سفره اش هست.

در بوستان وحی

این واژه به صورت مفرد(برکت) در قرآن به کار نرفته است وجمع آن برکات در سه آیه دیده می شود. اما واژه های هم خانواده اش 32 بار در قرآن آمده است.

دراصطلاح قرآن ، برکت به معنای نبوت خیر الهی است و برکات به مفهوم نعمت های دایمی وخیرهای فزاینده می باشد.

واژه تبارک در قرآن نه بار تکرار و فقط برای ذات مقدس خدواند به کار رفته و این کلمه ، صفت ویژه خداوند است ، به گونه ای که در روایات هم این عنوان را در عبارت الله تبارک و تعالی می بینیم .وکلام آخر این که « اَنزال و نزول برکت» تنها از ناحیه خداوند است که درکمیّت و کیفیّت زندگی مثل عمر ، دانش ، گفتار ، نوشتار وعملکرد) انسان ها و همچنین مخلوقات دیگر ، افزایش و ماندگاری ،تجلی پیدا می کند .

البته کلماتی همچون یُمن ، نیز در بردارنده مفهوم برکت می باشد ؛ لذا با بررسی واژگان برکت ویُمن و در نقطه مقابل شوم و نحس می توان  به زوایای گوناگونی از این موضوع آگاهی پیدا کرد.

 

عوامل برکت زا

یکی از امور فطری و ذاتی موجودات زنده به ویژه انسان جذب ، حفظ و گسترش منافع است ، یعنی بهره مندی از هر آنجه که به گمان خود ، دارای منفعت و سود می باشد.برهمین اساس ، ما انسانها علاوه بر به دست آوردن منافع ومراتب از آن ، سعی می کنیم منافع موجود را ازجهت کمی وکیفی نیز رشد و گسترش بدهیم.

مدیریت و عقل معاش اقتضاء می کند که عوامل و راهکارهای این مقوله حیاتی را شناسایی کرده و سپس به مرحله اجرا درآوریم ، با این وجود چه بسا این خواسته قلبی مابه تحقق مطلوب خود نرسیده و به دنبال عوامل دیگری باشیم.

در فرهنگ قرآن وعترت علاوه بر یادآوری الفبای رشد مادی و ظاهری اصول شیوه های معنوی و باطنی نیز  مورد توجه قرار گرفته است، که با رعایت آن ودستورالعمل ها می توان در کوتاه مدت ، رشد و توسعه کمی و کیفی را مشاهده وتجربه کرد . برخی ازعوامل مثبت و مؤثر عبارتنداز :

اطاعت و خشنودی خدا

امام رضا(ع) می فرماید:خداوند به یکی از پیامبرانش وحی کرد: « اذا اطعت رضیت و اذا رضیت بارکت و لیس لبرکتی نهایه ...»

هرگاه مورد اطاعتو پرستش قرار بگیریم، خشنود می شوم و چون خشنود شدم برکت و خیر را در حق بندگاانم انجام می دهم درحالی که برکت من ، پایان و محدودیتی ندارد...»

 پرهیزگاری

 

  خداوند متعال می فرماید: « و  چنانچه مردم شهر و دیار همه ایمان آورده و پرهیزکار می شدند ،

هر آینه درهای برکت آسمان و زمین رابه روی آنها می گشودیم...»

یاد ونام خدا 

امام رضا (ع) درتفسیر سوره حمد از پدر و اجدادش نقل می کند که وقتی بنده ای می گوید: بسم الله الرحمن الرحیم ، خداوند عزّوجلّ می فرماید: بنده ام  سخن و عبادت خود را با یاد و نام من آغاز کرد ، اکنون بر من لازم است که کارهای وی را کامل نموده و در روزگار و جوانب زندگی اش خیر و برکت قرار دهم .

    

 

 

خوش اخلاقی

پیامبر (ص) می فرماید: خوش اخلاقی ، برکت است و بدخویی شئامت .

    

 

نامگذاری نیکو

پیامبر (ص) می فرماید: برای خانه ، جلسه وجمع دوستانه و رفاقتی که فرد یا افرادی همنام محمد وجود دارد ، برکت خواهدبود.

    

 

وجود سالمندان

پیامبر (ص) می فرماید : البرکه فی اکابرنا؛ برکت در بزرگان ماست. البرکه مع اکابرکم؛ برکت با بزرگان شماست.

    

 

حضور کودک در زندگی

پیامبر (ص) می فرماید: خانه ای که در آن بچه نیست برکت هم در آن نیست.

    

 

صبح خیزی

پیامبر (ص) می فرماید : صبح زود در طلب روزی و حاجت های خود بروید؛ زیرا سحر خیزی مایه برکت و رستگاری است.

    

 

توکل و امید به خدا

پیامبر اکرم (ص) می فرماید: سه کار است که هر کس به اعتقاد خدا و به انتظار ثواب انجام دهد ، بر خداست که وی را یاری کند و او رادر آن کار« برکت » دهد .در حدیث فوق ، به این اعمال پرداخته شده است: تلاش برای آزادی ، ازدواج ، احیاء و دایر کردن زمین .

    

 

مشورت کردن

امام کاظم (ع) می فرماید: رایزنی ومشورت با خردمند خیرخواه ، میمنت و برکت و بالندگی و توفیقی ازجانب خداونداست .بی شک این قبیل عوامل ، اثرات روحی و معنوی شگفتی در محیط زندگی و شغلی ایجاد می کند که محصول آن برکت درعمر ، دانش ، ثروت و ... خواهدبود.

همان طور که اموری مادی و معنوی در بهبود و رشد تأثیرگذار است ، اموری دیگر نیز اثر تخریبی وزیان آور دارد ، ازاین رو آشنایی بااین علل منفی می تواند ما را در پیشگیری ودرمان مشکلات رهنمون باشد .در اینجا به چند نمونه و عامل ضد برکت بسنده می شود:

    

 

گناهان

پیامبر (ص) می فرماید : ازگناهان بپرهیزید چرا که گناه فوائد و برکات زندگی را نابود سازد.امام علی (ع) نیز می فرماید: خداوند ، بندگان خود را که گناهکارند، با کمبود میوه ها ، جلوگیری از نزول برکات و بستن درب گنج های خیرات ، آزمایش می کند...

    

 

نپرداختن زکات

پیامبر (ص) می فرماید : هر گاه مردم از دادن زکات خودداری کنند ، زمین برکت های خودرا ، ازهر  نوع زراعت و میوه ها و کانی ها ، دریغ دارد .

    

 

اسراف

امام صادق (ع) می فرماید : همانا باوجود اسراف ، برکت کم می شود.

    

 

فروش خانه

پیامبر (ص) می فرماید: هر که خانه ای بفروشد و با قیمت آن خانه دیگری نخرد برکت نیابد. آری پیامدگناهان چیزی جز کاهش عمر ، نزول بلاو آسیب پذیری نیست. لذا بایسته است باپرهیز از آن ، برکات الهی را در حق خود و دیگران استمرار دهیم . این شاء الله

v     مصادیق برکت

درجهان آفرینش برخی از موجودات(زنده وغیرزنده )دارای خیر و برکت هستندکه پیوند با آنان می تواند ما را نیز بهره مند ومتبرک سازد از جمله :

    

 

 پیامبران علیهم السلام

حضرت عیسی (ع) درگهواره و دوران نوزادی پس ازمعرفی خود به مردم فرمود : خداوند مرا هر کجا که باشم برای جهانیان مایه برکت و رحمت گردانید...

    

 

 امام علیهم السلام

امام رضا (ع) با اشاره به فرزند خردسالش ، امام محمد تقی (ع) ، چنین بشارت داد : این نوزاد ،فردی است که در تاریخ وجهان اسلام ، کودکی مثل او از جهت بزرگی برکت برای شیعیان ما ، به دنیا نیامده است.

    

 

شجره مبارکه

پس از رحلت پسر یا پسران پیامبر (ص) دشمنان به یکدیگر بشارت می دادند که آن حضرت مقطوع النسل است ، خداوند نیز به پیامبرش مژده داد که نسل وی هماره فزونی خواهدیافت وبدخواهان دچار انقراض خواهند شد. از سویی دیگر ، افرادی همانند حجاج بن یوسف ثقفی و منصور دوانیقی هم در صحنه عمل و سیاست ، بسیاری از سادات علوی و فاطمی را به شهادت رساندند . با این وجود امروزه می توان پیام سوره کوثر را در جهان اسلام و تشیع به خوبی دریافت که :آمار سادات و فرزندان فاطمه زهرا(س) بسیار بالا بوده و برکات معنوی و مادی آنان چشمگیر می باشد.

    

 

اولیای الهی

    

   امیر مؤمنان (ع) بعد از شمردن ویژگی های شیعیانش می فرماید:برای هر که در جوارشان باشد ، مایه برکت هستند. امام باقر و امام حسن عسگری (ع) می فرمایند:مؤمن  برای مؤمن  دارای خیر و برکت است.امام باقر (ع) می فرماید :خدای را بندگانی استکه با ثروتشان خیر و برکت از وجودشان تراوش می کند ؛ خود  زندگی خوبی دارند و دیگران نیز درکنار آنها زندگی می کنند ، اینان در میان مردم مانند باران اند.

v     سرزمین های با برکت

در قرآن برخی از مناطق زمین با تعبیرهی « التی بارکنافیها» الذی بارکنا حوله » « البقعه مبارکه» وصف شده است . اما ویژگی خاص کعبه و مسجد الحرام ومکه در این عبارت جامع آمده است :  اول خانه ای که برای مکان عبادت مردم بنا شده مکه است که در آن برکت و هدایت برای جهانیان است.

v     زمان های پر برکت

برهه هایی از عنصر زمان نیز می تواند تأثیرگذار باشد . مثلاً سال ، ماه، روز یا ساعتی معین در زندگی گروهی یا فردی ، پیامدهای مبارک یاناخوشایندی به جا گذاشته است و آدمی را به شگفتی و کنکاش وا می دارد تا به اسرار آن آگاهی پیدا کند . در قرآن و احادیث به فضیلت و مبارک بودن برخی از زمان ها اشاره شده است . مثل شب و روز جمعه و اعیاد اسلامی .

v     ماه مبارک رمضان

ماه مبارک به سبب رخدادهای مهم( نزول قرآن) واجب شدن روزه ، ضیافت الهی و...) به صفت مبارک موصوف شده است ، به گونه ای که تمام لحظات این ماه  دارای خیر و برکت سرشار و استثنایی است.

امام رضا (ع) از پدرانش نقل می کند که پیامبر (ص) به مردم فرمود:«همانا ماه رمضان ماه بزرگ و گرانقدری است... زمانی که به سوی شما روی می آورد با برکت و رحمت می آید...».

ای مردم ! به درستی که ماه خدا همراه برکت و مغفرت به سوی شما می آید...

v     شب قدر

مهمترین ماه ، ماه مبارک رمضان است و برترین شب های این ماه نیز ، لیلة القدر می باشد که در فضائل و عظمت آن ، آیات وروایاتی وجود دارد .در این خصوص  خداوند متعال می فرماید : ما قرآن را در شب مبارکی (قدر) فرستادیم ...

v     قرآن کریم

گرچه تمام کتاب های آسمانی دارای پربرکت بوده ، ولی قرآن به علت جامع وجاودانه بودن ، در اوج فزونی است به گونه ای که خیرات وبرکاتش همیشگی ، عمومی وگسترده می باشد . توصیف قرآن از زبان خداوند رحمان ، مصداق روشنی از این حقیقت است آنجا که می فرماید: این قرآن ، کتابی است که با برکت و خیر بسیار فرستادیم ... کتابی مبارک وعظیم الشان است که بر تو نازل کردیم... .

v     باران

خداوند متعال می فرماید: و ما از آسمان ، آب با برکت را نازل کردیم و به واسطه آن ، باغ های میوه و خرمنی از حبوبات رویاندیم.

v     شیر مادر

امیر مؤمنان علی(ع) می فرماید: هیچ شیری برای کودک پربرکت تر از شیر مادرش نیست .

v     عسل

امام رضا(ع) می گوید ، پیامبر (ص) فرموده است :همانا خدای عزّوجلّ در عسل برکت قرار داده و در آن شفای از دردها را نهاده است و هفتاد پیامبر درباره ی عسل ازدرگاه الهی برکت تقاضا کرده اند.

v     گوسفند

همان خداوند سه برکت را نازل کرده که عبارت است از : آب ، آتش ، گوسفند

گوسفند برکت است .گوسفند زاینده برکت است .

امام صادق (ع) می فرماید :« هیچ مؤمنی نیست که که در خانه اش بز و گوسفند شیرده باشد ، جز آن که ساکنان آن خانه از قداست برخوردار باشند و برکت بر آنان نازل گردید....

 

 

 

 

 محمد ابراهیم احمدی خراسانی