امامزادگان منتسب به امام رضا(ع) در ایران | آخرین به روز رسانی : ۲۲ آبان ۱۳۸۹ ۱۰:۲۴

------------------------------------------------------------------
امامزادگان استان قم



حضرت معصومه(س)

        نام شریف آن بزرگوار فاطمه و مشهورترین لقب آن حضرت، «معصومه» است. پدر بزرگوار ایشان امام هفتم شیعیان حضرت موسى بن جعفر(ع) و مادر مکرمه ایشان حضرت نجمه خاتون(س) است. آن بانو مادر امام هشتم نیز هست. لذا حضرت معصومه(س) با حضرت رضا(ع) از یک مادر هستند.

         ولادت آن حضرت در روز اول ذیقعده سال ١٧٣ هجرى قمرى در مدینه منوره واقع شده است. دیرى نپایید که در همان سنین کودکى مواجه با مصیبت شهادت پدر گرامى خود در حبس هارون در شهر بغداد شد. لذا از آن پس تحت مراقبت و تربیت برادر بزرگوارش حضرت على بن موسى الرضا(ع) قرارگرفت. در سال ٢٠٠ هجرى قمرى در پى اصرار و تهدید مأمون عباسى سفر تبعیدگونه حضرت رضا(ع) به مرو انجام شد و آن حضرت بدون این که کسى از بستگان و اهل بیت خود را همراه ببرند راهى خراسان شدند. یک سال بعد از هجرت برادر، حضرت معصومه(س) به شوق دیدار برادر و ادای رسالت زینبی و پیام ولایت به همراه عده اى از برادران و برادرزادگان به طرف خراسان حرکت کرد و در هر شهر و محلى مورد استقبال مردم واقع مى شد. این جا بود که آن حضرت نیز همچون عمه بزرگوارش حضرت زینب(س) پیام مظلومیت و غربت برادر گرامیش را به مردم مؤمن و مسلمان مى رساند و مخالفت خود و اهلبیت(ع) را با حکومت حیله گر بنى عباس اظهار مى کرد. بدین جهت تا کاروان حضرت به شهر ساوه رسید عده اى از مخالفان اهلبیت که از پشتیبانى مأموران حکومت برخوردار بودند، سر راه ایشان را گرفتند و با همراهان حضرت وارد جنگ شدند، در نتیجه تقریباً همه مردان کاروان به شهادت رسیدند، حتى بنابر نقلى حضرت معصومه(س) را نیز مسموم کردند.

      به هر حال، یا بر اثر اندوه و غم زیاد از این ماتم و یا بر اثر مسمومیت از زهر جفا، حضرت فاطمه معصومه(س) بیمار شد و چون دیگر امکان ادامه راه به طرف خراسان نبود قصد شهر قم را نمود. پرسید: از این شهر(ساوه) تا «قم» چند فرسنگ است؟ آن چه بود جواب دادند، فرمود: مرا به شهر قم ببرید، زیرا از پدرم شنیدم که مى فرمود: شهر قم مرکز شیعیان ما است. بزرگان شهر قم وقتى از این خبر مسرت بخش مطلع شدند به استقبال آن حضرت شتافتند و در حالى که «موسى بن خزرج» بزرگ خاندان «اشعرى» زمام ناقه آن حضرت را به دوش مى کشید و عده فراوانى از مردم پیاده و سواره گرداگرد کجاوه حضرت در حرکت بودند، حدوداً در روز ٢٣ ربیع الاول سال ٢٠١ هجرى قمرى حضرت وارد شهر مقدس قم شدند. سپس در محلى که امروز «میدان میر» نامیده مى شود شتر آن حضرت در جلو در منزل «موسى بن خزرج» زانو زد و افتخار میزبانى حضرت نصیب او شد.

       آن بزرگوار به مدت ١٧ روز در این شهر زندگى کرد و در این مدت مشغول عبادت و راز و نیاز با پروردگار متعال بود. محل عبادت آن حضرت در مدرسه ستیه به نام «بیت النور» هم اکنون محل زیارت ارادتمندان آن حضرت است.

      سرانجام در روز دهم ربیع الثانى و بنا بر قولى دوازدهم ربیع الثانى سال ٢٠١ هجرى پیش از آن که دیدگان مبارکش به دیدار برادر روشن شود، در دیار غربت و با اندوه فراوان دیده از جهان فروبست و شیعیان را در ماتم خود به سوگ نشاند .مردم قم با تجلیل فراوان پیکر پاکش را به سوى محل فعلى که در آن روز بیرون شهر و به نام «باغ بابلان» معروف بود تشییع نمودند. همین که قبر مهیا شد دراین که چه کسى بدن مطهر آن حضرت را داخل قبر قرار دهد دچار مشکل شدند، که ناگاه دو تن سواره که نقاب به صورت داشتند از جانب قبله پیدا شدند و به سرعت نزدیک آمدند و پس از خواندن نماز یکى از آن دو وارد قبر شد و دیگرى جسد پاک و مطهر آن حضرت را برداشت و به دست او داد تا در دل خاک نهان سازد.

      آن دو نفر پس از پایان مراسم بدون آن که با کسى سخن بگویند بر اسب هاى خود سوار و از محل دور شدند. بنا به گفته بعضی از علما به نظر مى رسد که آن دو بزرگوار، دو حجت پروردگار: حضرت رضا(ع) و امام جواد(ع) باشند، چرا که معمولاً مراسم دفن بزرگان دین با حضور اولیا الهی انجام شده است.

        پس از دفن حضرت معصومه(س) موسى بن خزرج سایبانى از بوریا بر فراز قبر شریفش قرار داد تا این که حضرت زینب فرزند امام جواد(ع) به سال ٢٥٦ هجرى قمرى اولین گنبد را بر فراز قبر شریف عمه بزرگوارش بنا کرد و بدین سان تربت پاک آن بانوى بزرگوار اسلام قبله گاه قلوب ارادتمندان به اهلبیت(ع) و دارالشفای دلسوختگان عاشق ولایت وامامت شد.



ویژگیهای حضرت معصومه(س)

       تعداد امامزادگان شایسته تعظیم و تجلیل در «دار الایمان قم‏»که بر فراز قبور مطهرشان گنبد و سایبان هست‏به چهارصد نفر می‏رسد. در میان این چهارصد اختر تابناکی که در آسمان قم نورافشانی ‏می‏کنند، ماه تابانی که همه آنها را تحت الشعاع انوار درخشان‏ خود قرار داده، تربت پاک شفیعه محشر، کریمه اهل‏بیت‏پیغمبر(علیهم السلام)، دخت گرامی موسی بن جعفر، حضرت معصومه(س) می‏باشد.

       پژوهشگر معاصر، علامه بزرگوار، حاج محمدتقی تستری، مولف قاموس‏الرجال می‏نویسد: «درمیان فرزندان امام کاظم(ع) با آن همه کثرتشان بعد از امام‏رضا(ع)، کسی همسنگ حضرت معصومه(س) نمی‏باشد.» محدث گرانقدر حاج شیخ عباس قمی به هنگام بحث از دختران حضرت موسی بن‏جعفر(ع) می‏نویسد: «برحسب آنچه به مارسیده، افضل آنها سیده جلیله معظمه، فاطمه ‏بنت امام موسی(ع)، معروف به حضرت معصومه(س) است.» بررسی‏شخصیت ‏برجسته و فضایل گسترده حضرت معصومه(س) در این سطور نمی‏گنجد. در این نوشته به برخی از ویژگیهای آن خاتون دوسرا اشاره می‏کنیم:


شفاعت گسترده

       بالاترین جایگاه شفاعت، از آن رسول گرامی اسلام است که در قرآن ‏کریم از آن به «مقام محمود» تعبیر شده است و گستردگی آن باجمله بلند: ولسوف یعتیک ربک فترضی بیان گردیده است. همانا دو تن ازبانوان خاندان رسول مکرم شفاعت گسترده‏ای دارند که بسیار وسیع ‏و جهان شمول است و می‏تواند همه اهالی محشر را فراگیرد:
خاتون محشر، صدیقه اطهر، حضرت فاطمه زهرا سلام الله‏علیها.
شفیعه روزجزا، حضرت فاطمه معصومه(س).

        در مورد شفاعت گسترده حضرت زهرا سلام الله علیها همین بس که ‏شفاعت، مهریه آن حضرت است و به هنگام ازدواج پیک وحی طاقه ‏ابریشمی از جانب پروردگار آورد که در آن، جمله «خداوند مهریه‏فاطمه زهرا را شفاعت گنهکاران از امت محمد(ص) قرار داد.» باکلک تقدیر نقش بسته بود. این حدیث از طریق اهل سنت نیز آمده است.

       بعد از فاطمه زهرا سلام الله علیها از جهت گستردگی شفاعت، هیچ کس و حداقل هیچ بانویی به شفیعه محشر، حضرت معصومه‏ دخت موسی بن جعفر(ع) نمی‏رسد که امام به حق‏ناطق، حضرت جعفر صادق(ع) در این رابطه می‏فرماید: «تدخل بشفاعتها شیعتنا الجنه باجمعهم‏» یعنی «با شفاعت او همه شیعیان ما وارد بهشت می‏شوند.


عصمت

       بر اساس روایتی که مرحوم سپهر در «ناسخ‏» از امام رضا(ع) روایت کرده، لقب «معصومه‏» را به حضرت معصومه، امام هشتم‏اعطا کرده‏اند. طبق این روایت امام رضا(ع) فرمودند: «من زار المعصومه بقم کمن زارنی‏» «هرکس حضرت معصومه را در قم زیارت کند، همانند کسی است که مرا زیارت کرده باشد.» این‏ روایت را مرحوم محلاتی نیز به همین تعبیر نقل کرده است. با توجه به این که عصمت‏ به چهارده معصوم(علیهم السلام) منحصرنیست، بلکه همه پیامبران، امامان و فرشتگان معصوم هستند و علت اشتهار حضرت رسول اکرم، فاطمه زهرا و امامان(علیهم‏السلام) به «چهارده معصوم‏» آن است که آنها علاوه بر مصونیت ازگناهان صغیره و کبیره، از «ترک اولی‏» نیز که منافات با عصمت‏ندارد، پاک و مبرا بودند. مرحوم مقرم در کتابهای ارزشمند «العباس‏» و «علی الاکبر» دلائل عصمت‏ حضرت ابوالفضل و حضرت ‏علی‏اکبر(علیهماالسلام) را برشمرده‏ است و مرحوم نقدی در کتاب‏ «زینب الکبری‏» از عصمت‏ حضرت زینب سلام الله علیها سخن‏ گفته است و مولف «کریمه اهلبیت‏» شواهد عصمت‏ حضرت معصومه(س)را بازگو نموده است و با توجه به این که حضرت معصومه(س) نام شریفشان «فاطمه‏»است و در حال حیات به «معصومه‏» ملقب نبودند، تعبیر امام(ع)دقیقا به معنای اثبات عصمت است، زیرا بر اساس قاعده معروف «تعلیق حکم به وصف مشعر بر علیت است‏» دلالت‏حدیث‏ شریف بر عصمت آن بزرگوار بی‏تردید خواهد بود.


فداها ابوها

       آیت الله سید نصر الله مستنبط از کتاب «کشف اللئالی‏» نقل‏ فرموده که روزی عده‏ای از شیعیان وارد مدینه شدند و پرسشهایی‏داشتند که می‏خواستند از محضر امام کاظم(ع) بپرسند. امام(ع) درسفر بودند، پرسشهای خود را نوشته به دودمان امامت تقدیم‏ نمودند، چون عزم سفر کردند برای پاسخ پرسشهای خود به منزل ‏امام(ع) شرفیاب شدند، امام کاظم(ع) مراجعت نفرموده بودند و آنها امکان توقف نداشتند، از این رو حضرت معصومه(س) پاسخ آن پرسشها را نوشتند و به آنها تسلیم نمودند، آنها با مسرت فراوان ازمدینه منوره خارج شدند، در بیرون مدینه با امام کاظم(ع) مصادف‏ شدند و داستان خود را برای آن حضرت شرح دادند. هنگامی که امام(ع) پرسشهای آنان و پاسخهای حضرت معصومه(س) راملاحظه کردند، سه بار فرمودند «فداها ابوها» «پدرش به قربانش باد» باتوجه به این که‏حضرت معصومه(س) به هنگام دستگیری پدر بزرگوارش خردسال بود،این داستان از مقام بسیار والا و دانش بسیار گسترده آن حضرت‏حکایت می‏کند.


بارگاه حضرت معصومه(س) تجلیگاه حضرت زهرا(س)

       بر اساس رویای صادقه‏ای که مرحوم آیت الله مرعشی نجفی(ره) ازپدر بزرگوارش مرحوم حاج سیدمحمود مرعشی (متوفای 1338 ه) نقل می‏کردند، قبر شریف حضرت معصومه(س) جلوه‏گاه قبر گم شده‏ مادر بزرگوارش حضرت صدیقه طاهره سلام الله علیها می‏باشد. آن مرحوم در صدد بود که به هر وسیله‏ای که ممکن باشد، محل دفن ‏حضرت زهرا سلام الله علیها را به دست آورد، به این منظورختم مجربی را آغاز می‏کند و چهل شب آن را ادامه می‏دهد، تا درشب چهلم به خدمت‏ حضرت باقر و یا حضرت صادق(علیهماالسلام) شرفیاب می‏شود، امام(ع) به ایشان می‏فرمایند: «علیک بکریمه اهل البیت‏» «به دامن کریمه اهلبیت پناه‏ ببرید.» عرض می‏کند: بلی من هم این ختم را برای این منظور گرفته‏ام که قبر شریف‏ بی‏بی را دقیقا بدانم و به زیارتش بروم. امام(ع) فرمودند: «منظور من قبر شریف حضرت معصومه درقم می‏باشد.» سپس ادامه دادند: «برای مصالحی خداوند اراده فرموده که محل دفن حضرت فاطمه‏ سلام الله علیها همواره مخفی بماند و لذا قبر حضرت معصومه را تجلیگاه قبر آن حضرت قرار داده است. هر جلال و جبروتی که برای‏قبر شریف حضرت زهرا مقدر بود خداوند متعال همان جلال و جبروت ‏را بر قبر مطهر حضرت معصومه(س) قرار داده است.»


پیشگوئی امام صادق(ع)

       امام جعفر صادق(ع) در ضمن حدیث مشهوری که پیرامون قداست قم به ‏گروهی از اهالی ری بیان کردند، فرمودند: «تقبض فیها امراءه هی من ولدی، و اسمها فاطمه بنت موسی، تدخل‏بشفاعتها شیعتنا الجنه باجمعهم‏» «بانویی از فرزندان من به‏نام «فاطمه‏ دختر موسی، در آنجا رحلت می‏کند، که با شفاعت او همه شیعیان ما وارد بهشت می‏شوند.» راوی می‏گوید: من این حدیث‏را هنگامی از امام صادق(ع) شنیدم که حضرت موسی بن جعفر(ع) هنوز دیده به جهان نگشوده بود.

       پیشگوئی امام صادق(ع) از ارتحال حضرت معصومه(س) در قم پیش از ولادت پدر بزرگوارش بسیار حائز اهمیت است و از مقام بسیار شامخ‏ آن حضرت حکایت می‏کند.


رمز قداست قم

       در احادیث فراوانی از قداست قم سخن رفته، تصویر آن در آسمان ‏چهارم به رسول اکرم(ص) ارائه شده است. امیرمومنان علی(ع) به اهالی قم درود فرستاده و از جای پای جبرئیل‏ در آن سخن گفته اند و امام صادق(ع) قم را حرم اهلبیت معرفی کرده و خاک آن را پاک و پاکیزه تعبیر کرده ‏اند. امام کاظم(ع) قم را آشیانه آل محمد(ص) نامیده و یکی از درهای بهشت را از آن اهل ‏قم دانسته اند. امام هادی(ع) اهل قم را «آمرزیده» تعبیر کرده و امام حسن عسکری(ع) از حسن نیت آنها تمجید کرده و با تعبیرات بلندی اهالی قم را ستوده است. اینها و دهها حدیث دیگری که در قداست و شرافت قم و اهل قم از پیشوایان معصوم به ما رسیده، فضیلت و عظمت این سرزمین را برای‏ همگان روشن می‏سازند، جز این که باید دید راز و رمز این همه ‏شرافت و قداست چیست؟ حدیث فوق که پیرامون ارتحال حضرت معصومه(س) به عنوان پیشگوئی‏ از امام صادق(ع) نقل شد، از راز و رمز آن پرده بر می‏دارد و روشن می‏سازد که این همه فضیلت و شرافت، از ریحانه پیامبر، کریمه اهلبیت، مهین بانوی اسلام، حضرت معصومه(س) سرچشمه ‏می‏گیرد، که در این سرزمین دیده از جهان فرو بسته و گردوخاک‏ این سرزمین را توتیای دیدگان حور و ملائک نموده است.


تنها خواهر امام هشتم

       نجمه خاتون همسر گرامی امام کاظم(ع) تنها دو فرزند در دامان ‏خود پرورش داد و آنها عبارتند از:
خورشید فروزان امامت، حضرت علی بن موسی الرضا(ع)
ماه تابان درج عصمت، حضرت معصومه(س)

       محمد بن جریر طبری، دانشمند گرانمایه شیعه در قرن پنجم هجری، بر این واقعیت تصریح نموده است. مدت 25 سال تمام حضرت رضا(ع) تنها فرزند نجمه خاتون بود، پس‏ از یک ربع قرن انتظار، سرانجام ستاره‏ای تابان از دامن نجمه‏ درخشید که هم سنگ امام هشتم(ع) بود و امام(ع) توانست والاترین ‏عواطف انباشته شده در سویدای دلش را بر او نثار کند. بین حضرت معصومه(س) و برادرش امام رضا(ع) عواطف سرشار و محبت ‏زایدالوصفی بود که قلم از ترسیم آن عاجز است. در یکی از معجزات امام کاظم(ع) که حضرت معصومه نیز نقشی دارد، هنگامی که مرد نصرانی می‏پرسد: «شما که هستید؟» می‏فرماید: «انا المعصومه اخت الرضا» «من معصومه، خواهر امام رضا(ع) می‏باشم.» این تعبیر از محبت ‏سرشار آن حضرت به برادر بزرگوارش‏ امام رضا(ع) و از مباهات او به این خواهر برادری سرچشمه ‏می‏گیرد.


نامه دعوت

       محبت و مودت این خواهر و برادر در سطح بسیار بالا بود، به طوری ‏که مفارقت امام هشتم(ع) برای حضرت معصومه(س) بسیار سخت‏ بود، جدائی حضرت معصومه(س) نیز برای امام هشتم(ع) قابل تحمل نبود. لذا پس از استقرار امام هشتم(ع) در مرو، نامه‏ای خطاب به‏حضرت معصومه(س) مرقوم فرموده، آن را توسط غلام مورد اعتمادی به‏مدینه ارسال نمودند.

       جالب توجه است که حضرت رضا(ع) به غلام دستور دادند که در هیچ‏ منزلی توقف نکند تا آن مرقومه را در اندک زمان ممکن به مدینه‏ منوره برساند. حضرت معصومه(ع) نیز به مجرد دریافت دست‏خط برادر، رخت‏ سفر بست ‏و خود را مهیای سفر نمود.
--------------------------------------------------------------------------
منبع: پایگاه حوزه



امامزاده ابراهیم ابوجواب (ع)

       فرزند بى واسطه امام موسى کاظم علیه السلام هستند و ضمناً ایشان جد سید رضی و سید مرتضى و سادات میرعمادى مى باشند. ایشان با قاسم و عباس و امام رضا (ع) ازیک پدر و مادر میباشند. از القاب ایشان مرتضى و ابوجواب است و علت ملقب شدن به ابوجواب به دلیل این است که امام رضا سلام الله علیه در سال آخر زندگی خویش به سادات نامه اى مى نویسند و از آزار و اذیت مامون آگاه مى سازند. سادات پس از وصول خبر، دست به کار شده و چند نفر بین خودشان انتخاب مى کنند تا بر سر قبر پیامبر صلّی الله علیه و آله بروند و چون پیامبر(ص) تنها جواب سلام ابراهیم را مى دهند، او بعنوان فرمانده سادات انتخاب می شود. آنها در رى مطلع مى شوند که مامون امام رضا(ع) را به شهادت رسانده و در همانجا با سپاه مامون درگیر شده و شکست مى خورند و سادات هرکدام به سمتى متوارى مى شوند. ایشان به بابلسر رفته و دوباره قیام می کنند و شهید مى شوند، در بابلسر داراى بقعه و ضریح مى باشند. ایشان شبیه ترین برادران خود به امام کاظم بوده اند.



امامزاده ابراهیم بن على بن جعفر (بخشی) (علیه السلام)

       بقعه  امامزاده  ابراهیم سابقاً ‌در یک کیلومترى خارج شهر قم بود یا مى توان خارج دروازه معصومیه و نزدیک ایستگاه راه آهن گفت که اکنون در اثر گسترش و توسعه قم در میان شهر قرار گرفته که  دو امامزاده به این نام در داخل شهر قم وجود دارد:
الف: امامزاده ابراهیم(بخشی) واقع در خیابان امامزاده ابراهیم.
ب: امامزاده ابراهیم واقع درگلزار شهداء جنب بقعه منسوب به على بن جعفر(علیه السلام)
اما در خصوص اینکه در بقعه مورد نظر چه کسى مى باشد، میان علماء انساب و مورخین اختلاف است. مرحوم ناصر الشریعه در کتاب تاریخ قم (صفحه 128) سه احتمال داده که چنین است:
اول: احتمالاً ابراهیم بن محمد بن حسن بن ابراهیم بن احمد بن موسى بن ابراهیم بن موسى بن جعفر(علیهما السلام) باشند.
دوم: احتمالاً محمد بن حسن بن احمد بن اسحاق بن ابراهیم بن احمد بن موسى بن ابراهیم بن موسى بن ابراهیم بن موسى بن جعفر(علیهما السلام) باشند.
سوم: یا اینکه محمد اسحاق بن موسى بن اسحاق بن ابراهیم بن موسى بن ابراهیم بن موسى بن جعفر(علیهما السلام) باشند که دلائلى بر ضعیف بودن احتمالات بالا داده مى شود که اولاً در شماره یک اصلاً در کتب انساب فرزندی براى احمد بن موسى بن ابراهیم بن موسى بن جعفر(علیهما السلام) بنام ابراهیم ذکر نشده و صاحب کتاب الشجره المبارکه (صفحه 86 ) و کتاب انساب فخرى (صفحه 12) هم اعقاب احمد بن موسى الثانى بن ابراهیم بن موسى بن جعفر(علیهما السلام) را از چند فرزند دیگر به نامهای:

الف: على ابومحمد الاحول که سید طالبیین در عراق بوده و زهد ایشان به زهد حضرت امام علی(علیه السلام) تشبیه شده است و در کتاب الشجره المبارکه (صفحه 86) زهد ایشان به امام زین العابدین(علیه السلام) تشبیه شده است.

ب: حسین ابو عبدالله که اهل قرآن و حدیث بودند.

ج: اسحاق الازرق که در بغداد مى زیست.

د: محمد ابوالحسن در رى مى زیسته و عقب او هم بسیار قلیل مى باشد، نقل کرده است.

   //////////////////////////////////////////    اما در خصوص احتمال دوم که نوشته شده موسى بن ابراهیم بن موسى بن ابراهیم بن موسى بن جعفر(علیه السلام)، باید گفت که در هیچیک ازکتب انساب (سراج الانساب ـ المجدى فی انساب الطالبین ـ الفخرى فى انساب الطالبین ـ الشجره المبارکه ـ تهذیب الانساب) براى ابراهیم الثانى فرزندى بنام موسى ثبت نگردیده، لذا این احتمال هم پذیرفته نمى شود.

       اما در خصوص احتمال سوم که گفته شده محمد پسر اسحاق بن موسى بن اسحاق در این بقعه دفن است دلیلى بر آن اقامه نگشته و مجرد احتمال و یا اینکه چون پدر محمد جناب امامزاده اسحاق بن موسى بن اسحاق بن ابراهیم بن موسى بن ابراهیم بن موسى بن جعفر(علیهما السلام) در بقعه(میم) از قرای اطراف قم دفن مى باشد را نمى توان دلیل بر مدفون بودن فرزند وى در این مکان تصور کرد، خصوصاً دلائلى بر مدفون بودن دو  امامزاده  از پدر و پسر در دست است که جناب علامه نسابه حضرت آیه الله العظمى سید شهاب الدین مرعشى النجفى و علامه نسابه عباس فیض بر آن تصریح نموده اند.

       اما مرحوم فیض به نقل از مرحوم علامه نسابه مرعشى النجفى در کتابش (گنجینه‌ آثار قم جلد 2 صفحه 265) نوشته که در این بقعه دو امامزاده جلیل (پدر و پسر) به اسامى ابى جعفر محمد بن محسن بن ابراهیم عسکرى بن موسى ابى السبحه ابن ابراهیم المرتضى بن امام موسى کاظم(علیهما السلام) و فرزندش  امامزاده ابواسماعیل ابراهیم مدفونند که بواسطه آثار تألیفى امامزاده ابراهیم ، این بقعه و بارگاه به نام وى شهرت یافته است.

       در کتیبه ایوانچه مدخل بقعه هم حالات و آثار این دو  امامزاده با استخراج نسب از مرحوم آیه الله العظمى مرعشی(ره) بر روى کاشیهاى ملون چنین نوشته شده است:
"بسم الله الرحمن الرحیم در این بقعه مبارکه بطوریکه آقاى ابوالمعالى شهاب الدین مشهور بالنجفى الحسینى الحسنى المرعشى تعیین نموده اند دو نفر از خاندان حضرت رسالت یکی سید جلیل ابو اسماعیل ابراهیم بن ابى جعفر محمد بن ابیطالب المحسن بن ابى الحسن ابراهیم العسکرى ابن موسى الثانى ابى السبحه بن ابراهیم المرتضى ابن سیدنا و مولینا الامام موسى بن جعفر(علیهما السلام) و دیگرى سید ابوجعفر محمد پدر بزرگوار ایشان مدفون مى باشد و سید ابوجعفر محمد با عموی خود اسحاق (بین ساوه و آوه در بقعه معروف به امامزاده اسحق مدفون است) از عراق بقم مهاجرت نمودند نظر به اینکه امامزاده ابراهیم از بزرگان علماء و محدثین بوده و کتب بسیارى از جمله کتاب الامامه و کتاب القضاء و غیرهما تألیف نموده بقعه منوره به اسم ایشان مشهور شده و فوت امامزاده ابراهیم در حدود سنه چهار صد هجرى و ساختمان این روضه منوره بنا بفرمایش صاحب منتقله الطالبین و بطوریکه در سفرنامه خوزستان مرحوم نجم الدوله حاجى میرزا عبد الغفار خان مهندس نوشته شده، بین سنه هفتصد و هشتصد هجرى بوده است و جناب مستطاب آقاى حاجى حسینعلی گرجى آشتیانى بانى شده و با تلاش جنابان حاجى میرزا محمد و حاجى میرزا محمد على اخوان شاکرى خرازى قمى به تعمیرات این بقعه اقدام و در اول ماه رجب یکهزار و سیصد و پنجاه و هفت هجرى قمرى تعمیرات آن خاتمه یافت امید است که مؤمنین و زائران این آستان بانى و ساعى را از دعاى خیر فراموش نفرمایند."

       همانطوریکه از کتیبه فوق معلوم گشت، دیگر هیچ جاى تردید نیست که مدفون در این بقعه دو  امامزاده (پدر و پسر) باشند خصوصا اینکه مرحوم علامه نسابه آیه الله العظمى مرعشى نجفی(ره) هم نسب این دو امامزاده را تصریح نموده اند.


پاره اى از حالات اجداد امامزاده ابراهیم(بخشی)

        قبل از آنکه وارد بحث شویم باید متذکر شد که در اکثر کتب تاریخى که در زمینه امامزادگان قم نوشته اند، در کنار اسم  امامزاده ابراهیم کلمه بخشى را پیوست داده اند و براى این مطلب هم حتى الآن در هیچیک از کتابهاى موجود دلیلى را ثبت نکرده و اگر هم قائل به ملقب بودن آن امامزاده به بخشى شویم لازم است که در کتب انساب و یا تراجم و رجال اشاره اى شده باشد، لذا احتمال داده مى شود که مقارن تاریخ بناء یا تعمیر آن (912)، کلمه بخشی بوده و براى فرق گذاشتن بین دو  امامزاده مدفون به این نام که قبلا اشاره شد ملقب به بخشى نموده و حتى الآن بعنوان امامزاده ابراهیم بخشى خوانده مى شود.

       همانطوریکه در سلسله نسب امامزاده ابراهیم بیان گردید، جد اعلاى نامبرده هم جناب امامزاده واجب التعظیم ابراهیم الاصغر ملقب به مرتضى است که بنا به عقیده نویسنده این سطور، در شهر کاشمر مدفون مى باشد و حتى الآن هیچ مشهدى را باصفاتر از بقعه متبرکه این امامزاده ندیده، و چون بارها به زیارت و عتبه بوسى آستان مبارک این سید جلیل مشرف شده و انگیزه نگارش این سطور، چنانکه در ابتدا نگاشته ام، خوابى بوده که باعث شد در پیرامون امامزادگان ایران تحقیق نمایم مى باشد. بهرحال در اینجا مختصرى از حالات این سید جلیل القدر بیان میشود.

        ابراهیم اصغر ملقب به مرتضى فرزند حضرت امام موسى بن جعفر(علیه السلام) سیدى بزرگ و با سخاوت و شجاع بوده و سید تاج الدى در غایه الاختصار او را شیخى کریم و بزرگوار توصیف نموده است و حضرت امام موسى کاظم(علیه السلام) قبل از ولادتش خبر داده که یکى از همسرانم فرزندى خواهد آورد که در میان فرزندانم در سخاوت و شجاعت و عبادت کسى از او پیشى نخواهد گرفت، ابراهیم اصغر جد سید رضى و سید مرتضى است زیرا این دو برادر فرزندان ابى احمد نقیب حسین بن موسى بن محمد بن ابراهیم بن موسى بن جعفر(علیه السلام) می باشند. باید توجه داشت که چون ابراهیم اکبر صاحب ابى سرایا خروج نموده و جنگهائى داشته است، لذا مورخین نوعاً هر مطلبى را که با نام ابراهیم مطرح شده بنام ابراهیم اکبر که امیر مکه و یمن بوده به حساب آورده اند، درحالیکه چنین نیست، بلکه هر جا که از تقوى و عبادت و سخاوت تعریف شده مربوط به ابراهیم اصغر (مرتضی) مى باشد و حتى اشتباهاً لقب مرتضى را به امیر یمن داده اند. ابراهیم المرتضى بن موسى الکاظم(علیه السلام) بنابر قولى در سال 210 هـ .ق در بغداد زندگى را بدرود گفت(معجم الرجال الحدیث جلد 1 صفحه 163،  ارشاد مفید صفحه 303) ولى نظر نگارنده این سطور چنین است که چون وى به امامت برادر بزرگوارش امام رضا(علیه السلام) قائل بوده و از حضرتش حدیث نقل مى کرده و در مجالس علناً مردم را به امامت برادر بزرگوارش امام على بن موسى الرضا(علیه السلام) دعوت مى نموده، لذا چون مأمون اساس حکومت خود را در خطر مى دید، این سید جلیل القدر را تحت الحفظ به مرو دعوت نموده و عاقبت وى را با زهر شهید مى نماید.

       پس معلوم گردید که حضرت امام موسى کاظم(علیه السلام) را دو پسر بنام ابراهیم بوده که مرحوم علامه سید بحرالعلوم و دیگر علماء انساب و رجال و مورخین در کتبشان به آن تصریح نموده اند. بدلیل نص صاحب کتاب عمده الطالب و غیر او از علماى انساب و اینکه دانشمندان انساب از دیگران داناترند، بعلاوه گفتار دیگران صراحت بر انحصار ندارد و لذا معارض نمى باشد مخصوصاً که صاحب عمده الطالب ابراهیم اکبر را پیشواى زیدیه و کسى که در یمن خروج کرد و در بغداد به دست مأمون به قتل رسید، معرفی می نماید.(عمده الطالب صفحه 196 و 201،منتهى الآمال جلد 2 صفحه 403، اعیان الشیعه جلد 2 صفحه 228، رجال سید بحرالعلوم جلد 1 صفحه 425، ترجمه مقاتل الطالبین صفحه 491 تا 497، قاموس الرجال جلد 1 صفحه 208، سراج الانساب صفحه 72، الشجره المبارکه صفحه 76 و 77، جامع الانساب جلد 1 صفحه 84، شاگردان مکتب ائمه(علیهم السلام) جلد 1 صفحه 27).

       در کتاب منتهى الآمال (جلد 2 صفحه 403) بنقل از عمده الطالب مسطور است که نام مادر ابراهیم اصغر بن امام موسى کاظم(علیه السلام) ملقب به مرتضى، نجیه یا نجیبه معروف به ام ولدى از اهل نوبه و زنگبار بوده که عقب او از دو پسرش میباشد. چنانچه گفته شد جناب ابراهیم الاصغر المرتضى بنابر قولی صاحب دو فرزند بنام موسى (مکنى به ابى سبحه) و جعفر بوده و بنابر قول دیگر دارای سه فرزند به نامهای مذکور به اضافه اسماعیل بوده است. (الشجره المبارکه صفحه 82، سراج الانساب صفحه 77، انساب فخرى صفحه 10).


ذکر حالات موسى ابى السبحه بن ابراهیم المرتضی، جد سوم  امامزاده ابراهیم(علیه السلام)

       در کتاب منتهى الآمال(جلد 2 صفحه 403 و 404) نوشته شده که موسی ابى سبحه از اهل صلاح و عبادت و ورع و فاضل بوده است و حدیث سلسله الذهب امام رضا(ع) را از اجدادش نقل میکرد. مرحوم شیخ عباس قمى میگوید که جناب موسى ابى سبحه در بغداد فوت نمود و قبرش در مقابر قریش در جوار پدر و جدش مى باشد.

        اما مرحوم عباس فیض درکتاب بدر فروزان (صفحه 8) به نقل از تاریخ قم چنین مى نویسد که: "موسى بن ابراهیم المرتضى در سال دویست هجری همانسالى که حضرت رضا(علیه السلام) از مدینه بطرف مرو هجرت فرمودند، در یمن علیه مأمون خروج کرد و دعوى امامت نمود و مدت سه سال در آنجا توقف داشت تا آنگاه که حمدویه بن على بن عیسى بن ماهان او را از یمن اخراج کرد و سپس بمکه معظمه آمد و مردم را بخلافت مأمون دعوت کرد و بالجمله حالات چندى بر او نگذشت تا ببغداد درآمد و در ماه ربیع الاول سال 221 هـ.ق در همانجا وفات یافت و در مقابر قریش مدفون گشت".

        باید گفت که روایت فوق با قول مرحوم شیخ عباس قمى که از تاج الدین ابن زهره حسینى فضائل موسى را نقل نموده کاملاً بر عکس و تضاد دارد و مضافاً در اکثر کتب هم از عبادت و ورع موسى خبر داده اند تا جائیکه وى بر اثر عبادت و گفتن ذکر به ابى السبحه ملقب گشته، چگونه ممکن است که وى دعوى امامت داشته باشد، شاید مؤلف تاریخ قم که مرحوم عباس فیض از آن تبعیت نموده در ذکر اسامى آن اشتباهى صورت داده، چونکه ابراهیم اکبر دعوى امامت نموده بود و او بود که بر علیه دستگاه خلافت مامون با ابوالسرایا در یمن خروج کرد و اگر هم مراتب فوق مبنى بر خروج موسى ابى السبحه حقیقت داشته باشد، لازم است صاحب مقاتل الطالبین در بخشى که راجع به خروج نمودن سادات در ادامه حرکت ابوالسرایا دارد در کتابش نقل مى نمود. بهرحال در کتاب انساب آمده است که موسى ابى سبحه 32 فرزند به نامهای زیر داشت که هشت تن از آنها دارای اعقاب بوده اند:
1ـ ابو جعفر اعرج بنام محمد که از علماى بغداد شمرده شده است
2ـ اباالحسن عسکرى بنام ابراهیم
3ـ ابو عبدالله دینورى بنام احمد
4ـ ابو محمد بنام عبدالله
5ـ جعفر
این پنج تن در کوفه متوقف بوده اند
6ـ ابوالقاسم بنام عبیدالله
7ـ ابو عبدالله حسین
8ـ ابوالحسن دینورى بنام عیسى
این هشت تن داراى اعقابند.
9ـ ابوسلیمان داود
10ـ ادریس
11ـ محمد
12ـ اسحاق
13ـ هارون
14ـ احمد الأصغر
15ـ اسماعیل
16ـ زید
17ـ موسى
18ـ سلیمان
19ـ محمد
20ـ ابومحمد حسن
21ـ عبد الوهاب
22ـ فضل
23ـ عبدالواحد
24ـ یحیى
25ـ على
26ـ جعفر
27ـ ابوالفضل
28ـ عبدالودود
29ـ اسحاق اصغر
30ـ ابوالعباس
31ـ قاسم
این بیست و چهار تن بدون عقب بوده اند.

       در کتاب منتهى الامال(جلد 2 صفحه 404) به نقل از کتاب عمده الطالب مسطور است که اعقاب موسى ابى سبحه بن ابراهیم المرتضى از هشت فرزند او می باشد که از آنمیانه چهار تن به اسامى ابوالقاسم عبیدالله، ابوالحسن عیسی، ابوالحسن على و جعفر دارای اعقاب اندک بوده اند و چهار نفرشان هم که محمد اعرج و احمد اکبر و ابراهیم عسکرى ابوالحسن و حسین قطعى باشد اعقابى بسیار دارند و فقط جناب داود بن موسى بن ابراهیم است که اعقابى داشته اما منقرض گشته و بنابر احتمالى در طهران مدفون مى باشد. اما ابراهیم ابوالحسن العسکرى جد دوم  امامزاده  ابراهیم، از پنج پسر نسل داشت که عبارتند از:
1ـ اسحاق ابو عبدالله
2ـ قاسم الاشج
3ـ محمد ابو جعفر الرقعى الزنجانی
4ـ الحسین ابو عبدالله الکوفی
5ـ المحسن ابوطالب
که براى هر کدام اعقابى است (انساب فخرى صفحه 10 و الشجره المبارکه صفحه 85).

       و براى محسن ابوطالب چند پسر است که از آن جمله، جناب امامزاده ابى جعفر محمد پدر پسر سید جلیل القدر عالم، فاضل و محدث جناب امامزاده ابواسماعیل ابراهیم مى باشد.


توصیف گنبد و بارگاه شاه ابراهیم(بخشی)

      همانطوریکه گفته شد بقعه مورد نظر از بناهاى سال هفتصد هجرى است که خالى از بیوتات بوده و فقط در طول قرن 7و 8 هجری بقاع و مشاهد متبرکه بدون حجرات و بیوتاتی ساخته مى شد. بهرحال چون بقعه مورد نظر بر اثر مرور زمان کهنه و فرسوده و در میان گورستانى مخوف و ناهموار قرار داشت و آب مصرفى زوار تنها از یک حلقه چاه سنگ بست به وسیله دلو و طناب تأمین مى گردید و گنبد آنهم که در سال 1310 هـ.ق قمرى از ناحیه متولى وقت مرحوم آقا سید على نقى تعمیر شده آجر کارى بود، در سال 1356 هـ.ق توسط آقاى حاج حسین گرجى آشتیانى ساکن تهران تعمیر و ایوان مدخل آن کاشیکارى و گنبد آن نیز به خشت کاشى فیروزه رنگ آراسته گشت و در سال 1377 هـ.ق بوسیله مرحوم دکتر احمد احسان که طبیبى خیر و بلند همت و دیندار بود از مسجد و حسینیه و آب انبارى هم برخوردار گردید که بناهاى یاد شده در جانب غربى خیابانی است که صحن بقعه را به خیابان شاه ابراهیم متصل و مرتبط میسازد و هم اکنون در مسجد آن تعمیراتى از سوى اوقاف انجام شده که از آن جهت اقامه نمازجماعت و برپائى کلاسهاى قرآن و مراسم عزا و دیگر برنامه هاى فرهنگى مذهبى بهره بردارى می گردد. در درب مدخل صحن بقعه، دروازه و ایوان باشکوهى همراه با دو گلدسته، مزین به کاشى هاى گره اى الوان موجود مى باشد که در بالاى درب بزرگ مدخل با خط نستعلیق سفیدى در زمینه آبى بعد از بسم الله چنین نوشته شده:
"آستان مقدسه عالم جلیل القدر حضرت امامزاده ابراهیم و پدر بزرگوار ایشان ابو جعفر محمد از احفاد امام کاظم(علیه السلام) بنای این ساختمان در سال 1368هـ.ش توسط اوقاف و امور خیریه قم به اتمام رسید".

      در نتیجه افزایش بناهاى مزبور و پس از احداث سر درب و تعمیرات مهم دیگر و دفن شهداى جنگ تحمیلى در گورستان مجاور امامزاده در داخل صحن، توجه عمومى به مشهد شاه ابراهیم و با مساعى افراد خیر در احداث وضوخانه و همچنین احداث بقعه ها و حجرات با تالارهاى جلو، بر فراز ستونهاى سنگى و آهنى در دو ضلع جنوبى از ناحیه کسان مدفونین بعنوان مقبره هاى خانوادگی، همه باعث گردید صحن بزرگ امامزاده از چند طرف محفوظ و زیبا گردد.

       باید اضافه نمود که اصل مدخل بزرگ و وردى صحن از آثار مرحوم دکتر احسان بود که حسب الامر حضرت آیت الله العظمى آقاى حاج میرسید محمد بهبهانی(ره) و مساعدت چند تن از مؤمنین ساخته شده منتهى در سال 1368 هـ.ش همراه با تعمیرات کلى دیگر، این سر درب بازسازى و کتیبه فوق که اشاره شد از طرف اوقاف بر آن نصب گردید.

        اما بقعه مورد نظر بصورت هشت ضلعى متساوى چهار مترى است که در هر ضلع آن نمائى از کاشیهاى ملون مى باشد که سراسر کاشیهاى جدار بقعه و گنبد به رنگ آبى مزین گشته است.

        درمیان ایوانچه که مدخل اصلى به روضه مقدسه شاه ابراهیم مى باشد بر بالاى درب شرحى از حالات شاه ابراهیم و تعیین نسب وى از طرف حضرت آیه الله العظمى سید شهاب الدین مرعشى النجفی(ره) مى باشد و همچنین در جهت راست و چپ کتیبه مذکور، کتیبه ایست که این عبارت به خط سفید نستعلیق بر روى کاشیهاى آبى آن نوشته شده که چنین است:
"با تحقق یافتن جمهورى اسلامى ایران به رهبرى حضرت آیه الله العظمى امام خمینی(ره) و با تشکیل اولین هئیت امناء آستان مقدس امامزاده ابراهیم در سال 1361 شمسى تعمیرات اساسى و کاشى کارى اطراف بقعه متبرکه شروع و در سال 1364 هـ.ش اتمام یافت".

       بالای همین ایوان در طرفین آن دو گلدسته به ارتفاع تقریبى 40/ 1 سانتیمتر مزین به کاشیهاى گره بندى به رنگ آبى و دو خط 10 سانتیمترى زرد در اول و آخر آن مشاهده مى گردد و در وسط بقعه هم ضریحى است از نقره و طلا که سازنده و نجار آن، همان سازنده ضریح مطهر جناب امامزاده حمزه مى باشد، ولى جدار این روضه‌ مقدسه سراسر تا ابتداى سطح بام از سنگهاى مرمر پوشیده شده که بر فراز آن گنبدى بصورت کلاه خودى فاقد عنق به چشم مى خورد که مزین به کاشیهاى فیروزه فام دوالى و در تارکش میله برنجى که در رأس آن تاج کیانى است و کتیبه اى هم در دوره گنبد به زمینه سفید با خط بنائى بچشم مى خورد که با بسلمه و نام جلاله و اسامى معصومین به زیبائى هر چه بیشتر این گنبد افزون نموده است.



امامزاده شاهزاده اسحق علیه السلام

       نسب او اسحق بن موسى بن اسحاق بن‌ ابراهیم بن موسى بن ابراهیم بن موسى بن جعفر الصادق(ع‌) است، مضجع او در زمین های قنات‌ آب بالاى قریه میم  حوالی شهر قم واقع است‌. مرحوم میرزاى فیض گوید: در سال 1280 مرد متدینى از اهل آن قریه بنام شیخ کاظم بیان نمود که این مکان محل دفن امامزاده ‌است‌، اهالى آن قریه حرف او را مطابق واقع نمی‌دانستند و با او همراهى نکردند، بالاخره گفت خوابى دیده‌ام که مأمور حفر این مکان شده‌ام در این بین سید عبدالعلى نایینى کتابى داشت در حالات امامزاده‌ها به آن مکان آمد و گفت آن محل، قبر امامزاده است. چند نفر را با خود هم دست کرده آن زمین را کاویدند، چون سه ذرع حفر نمودند یک نفر از آن مردم که حفر می‌نمودند کلنگ رابه زمین زد سوراخى پدیدار شد چون بدان سوراخ نظر کردند جسد میتى را دیدند که سر کلنگ به صورت آن میت خورده به طرزى که صورت او را مجروح نموده بود و اعضاى آن جسد به هیچ وجه عیب نکرده بود حتى کفن او، و از عجایب آن که آن‌ مردى که سر کلنگ او به صورت آن میت فرو رفته بود به همان موضع صورت او جراحتى پدیدار شد که صورت او را سوراخ نمود و تا آخر عمر آن سوراخ ملتئم‌ نشد، اهالى آن قریه چون جسد آن امامزاده را ملاحظه ‌نمودند آن مکان را عمارت نموده و بر سر مزار او بقعه ساختند.



امامزاده حلیمه خاتون علیها السلام

       از احفاد امام موسى کاظم(ع) است. این آرامگاه در روستاى لنجرود واقع است. نقشه بنا از خارج هشت ترکى آجرى و از داخل مربّع با جدار بدون تزئینات است. بنا داراى سه در است و جلوی هر در، ایوانى است که بعداً بدان اضافه شده است. گنبد بیرونى و داخلى بنا از نوع عرقچینى است که پوشش بیرونى آن آسیب زیادى دیده است. در وسط بقعه، مرقدى با جدار سفید کارى وجود دارد. در مدخل بقعه از ایوان غربی، در دولنگه و منبت وجود دارد که کتیبه هایى به خط ثلث برجسته دارد و بر آن عباراتى به تاریخ 1302 هـ.ق نوشته شده است.



امامزاده سکینه خاتون علیها السلام

       در نزدیک روستاى زالون آباد، آرامگاه سکینه خاتون از احفاد امام کاظم(ع) واقع شده است. این آرامگاه داراى بقعه، سه ایوان و صحن است. این بنا به نظر مى رسد از آثار قبل از صفوى یا دوره آغازین صفوى باشد که در دوره معاصر نیز الحاقاتى بدان افزوده شده است.

       در قاسم‌آباد چهار فرسخى قم نیز امامزاده‌اى است که در لوح زیارت نامه او نوشته ‌شده: سکینه بنت موسى بن جعفر  و بنابر احتمالى که بعضى داده‌اند محتمل‌است سکینه بنت حسین بن محمّد بن على بن قاسم بن عبدالله بن موسی‌ الکاظم‌(ع‌) باشد که مادر سید مطهر بن على بن سلطان محمّد شریف است‌.



امامزاده على رضا علیه السلام

       معروف به امامزاده حاجى صفر که گویا نام خادم آنجا بوده یک فرسخ و نیم تا شهر مسافت دارد و بالاى مسجد جمکران واقع است‌. گویند امامزاده علی‌رضا ازاولاد و احفاد موسى بن جعفر(ع‌) است و محتمل است که نسب او از این قرار باشد: علی‌رضا بن محمّد بن رضی‌الدین محمّد بن محمّد بن زید بن على بن حسین‌ بن حسن بن على بن شرف بن على بن محمّد بن علی بن على الحورى بن حسن‌ الافطس ابن على بن امام زین‌العابدین(ع‌) بقعه مختصرى دارد جنب باغى که وقف‌ بر امامزاده است و هم چنین قدرى از زمین هاى آن جا وقف بر امامزاده است‌.



امامزاده زینب خاتون علیها السلام

        امامزاده معصومه (زینب خاتون) که او را از احفاد امام موسى کاظم(ع) دانسته اند در دامنه کوهى در شمال غربى شهر جدید کهک قرار دارد. هر چند به استناد شواهد باقى مانده اسکلت اصلى بنا متعلق به پیش از عصر صفوى است لیکن به اعتبار یک قطعه چوب منبت بازمانده از صندوق منبت روى قبر با کتیبه اى با تاریخ 999 هـ.ق بناى کنونی و الحاقات جانبى متعلق به دوران صفوى است. برجسته ترین عنصر هنرى بازمانده از امامزاده معصومه در منبت گره کارى و گل میخ کوبى شده اى با تاریخ 979 هـ.ق است که امروزه زینت بخش موزه باغ فین کاشان مى باشد.



امامزاده احمد بن اسحاق(ع)

        این زیارتگاه در میدان کهنه قم در جوار امامزاده شاهزاده حمزه قرار دارد. امامزاده احمد بن اسحاق یکی از نوادگان امام هفتم(ع) به شمار مى رود. بناى این بقعه درسال 1317 هـ.ق درهنگام سلطنت مظفرالدین شاه بازسازى شده است، اما اصل بنا به دوران پیش از صفویه تعلق دارد که به دستور شاه تهماسب صفوى به دست تعمیر و تزیین سپرده شد.



شاه حمزه(ع)

       مزار شاه حمزه که آن را متعلق به حمزه فرزند امام موسى کاظم (ع) مى دانند، بنایى متعلق به نیمه نخست سده دهم هـ.ق است و نزدیک میدان کهنه شهر قم قرار دارد. سبک بناى این مزار، مشابه بناى حرم حضرت معصومه(س) با ابعاد کوچک است.
بنا مرکب از دو بقعه است که در برابر آنها، صحنى به طول و عرض 32 و 15 متر قرار دارد. این صحن را "میرزا على اصغر امین السطانِ صدر اعظم" زمانی که از صدارت برکنار شد و در قم اقامت گزیده، بنا نمود. بنا نمونه ای خوب از سبک معمارى و تزیین آن دوره به شمارمى رود. گنبد امامزاده به ارتفاع ده متر، به شکل حلزونى یعنی ترکیبى از مخروط وگنبد و از آثار اوایل سده حاضر است.



امامزاده على از نوادگان امام موسى کاظم (ع)

      بقعه مذکور مقابل بیمارستان نکوئى واقع شده که ظاهراً بناى آن مربوط به دوران قاجار است. اما اینکه مدفون در بقعه یاد شده چه شخصیتى است تا کنون به مدرک و سندى که ما را به آن راهنمائى نماید، برخورد نشده و فقط مرحوم ناصرالشریعه درکتاب "تاریخ قم" صفحه 133 مى نویسد: "شهر به قدر یک میدان از دروازه رى از سمت کوره پزخانه ها که دور مى شود، بقعه مختصر محقر و مخروبه ایست که محاذى آن حوض مسقفى است، گویند امامزاده على بن موسى است و از قراى که در لوح آن نوشته شده: امامزاده على از اولاد امام موسى بن جعفر(ع) است."

       همانطوریکه بیان گردید از شجره نامه و تاریخ تولد و وفات این سید جلیل القدر و اینکه در چه تاریخى به شهر قم وارد شده اطلاع دقیقى در دست نیست، اما از بقعه ایکه براى وى بنا نموده اند معلوم مى گردد که وى داراى شخصیتى عظیم بوده و به جهت احترام وافر برایشان چنین بقعه اى هر چند کوچک بنا نموده اند. در پایان دو نمونه از اشعاری را که جهت پراکندگى سادات از شعراى نامى شیعه سروده شده، تقدیم شما خوانندگان عزیز می نمائیم.

         ابن رومى در قصیده"جیمیه" خود درباره مصیبت سادات و پراکندگى امامزادگان عالیمقام مى نویسد:
اجنوا بنى العباس من شنآنکم واوکوا على ما فى العیاب واشرجوا
ای بنى عباس، از آب پستى ذاتى که دارید جنایت کنید و به آنچه در صندوق بیت المال است بخل نموده و جمع کنید.
نظار‎ لکم ان یرجع الحق راجع‎‏‎‏ الى اهله یوما فشجوا لما شجوا
صبرکنید، تا روزیکه حق به اهلش برسد، آنگاه همانند آل ابیطالب مصیبت ببینید.
لعل لهم منى منطوى الغیب ثائرا یسومکم والصبح فى اللیل مولج
شاید در پشت پرده غیبت یک رهبر انقلابى داشته باشند، و پایان شب تاریک روز سفید باشد.
افی الحق ان یمسوا خماصا وانتم یکاد اخوکم بطنه یبعج
آیا شایسته است که آنان شبها گرسنه باشند ولى اطرافیان شما شکمشان از سیرى نزدیک انفجار باشد؟!
تمسون مختالین فى حجراتکم ثقال الخصى اکفالکم تترجرج
و آیا شایسته است که شما با تکبر تمام بسوى کاخهاى خود روان باشید و همین طور که آهسته قدم برمى دارید کفلهاى شما (از چاقی) پائین و بالا برود؟!
ولیدهم بادى القوى و ولیدکم من الریف ریان العظام خدلج
و آیا شایسته است که اولاد علی(ع) از گرسنگى استخوانشان ظاهر باشد ولى اولاد شما در اثر هواى خوش استخوانشان مغزدار باشد و باز و ساقهاى آنان چاق شده باشد؟!(شیعه و زمامداران خود سر ـ صفحه 199)
"ابوفراس حمدانی" هم قصیده اى گفته و در آن فضائل اولاد علی(علیه السلام) را ذکر نموده و جنایات بنى عباس را شماره مى کند. بخشی از این قصیده عبارتست از:
الحق متهم و الدین مخترم وفییء آل رسول الله مقتسم
حق در هم شکسته و دین قطعه قطعه شده و ارث رسول خدا(ص) تقسیم گردیده است.
یا للرجال اما لله منتصر؟ من الطغاه وما للدین منتقم
ای مردم دنیا! آیا خدا مردم را از شر ستمگران یارى نمیکند و دین خدا انتقام گیرنده ندارد؟!
بنو على رعایا فى دیارهم والامر تملکه النسوان والخدم
اولاد علی(ع) در سرزمین خود فقیر هستند ولى امور مملکت بدست زنها و نوکران است.
ما نزهت لرسول الله مهجته عن السیاط فهلا نزه الحرم
قلب رسول خدا(ص) در اثر تازیانه ها مکدر است پس چرا حریم پیغمبر(ص) را محترم نمی شمارید؟
ما نال منهم بنو حرب و ان عظمت تلک الجرائم الا دون نیلکم
اولاد حرب(ابوسفیان) با جنایات بزرگشان کمتر از شما جنایت کردند.
لکم غدره‎‎‏‏ لکم فى الدین واضحه‎‏ وکم دم لرسول الله عندکم
چقدر خیانت هاى واضحى که در دین نموده و چه خونهائى که از اولاد رسول(ص) گردن شماست.
لیس الرشید کموسى فى القیاس ولا مأمونکم کالرضا ان انصف الحکم
اگر از روى انصاف قضاوت شود، رشید مانند موسى بن جعفر(علیه السلام) نیست و مامون مانند حضرت امام رضا(علیه السلام) نمى گردد.
ابلغ لدیک بنى العباس مألکه لا تدعوا ملکها ملاکها العجم
نامه اى به بنى عباس بنویسید، که صحبت از سلطنت نکنند زیرا سلطنت بدست عجم (برامکه) است.
لایغضبون لغیر الله ان غضبوا ولایغضبون حق الله ان حکموا
آنگاه که غضب مى کنند براى غیر خدا نیست و هنگام حکم، حق خدا را زیر پا نمى گذارند.
تنشی التلاوه فى ابیاتهم ابدا و فى بیوتکم الاوتار والنغم
همیشه در منزل اولاد علی(ع) قرآن خوانده مى شود ولى در منازل شما آواز و لعب است.
ما فى دیارهم للخمر معتصر‎‏ ولا بیوتهم للسوء معتصم
کسی در منازل آنان شراب نمى سازد و منازل آنان پناهگاه جنایت کاران نیست
صلی الاله علیهم کلما سجعت ورق‎‏ فهم للورى کهف ومعتصم (مفاتیح الجنان صفحه 1032)
تا زمانیکه برگهاى درختان بهم مى خورد درود خدا بر آنان باد، زیرا آنان پناهگاه ملتند.
این اشعار عظمت اهل بیت (علیهم السلام) آشکار ساخته و اثبات مى کند که آنان مستحق خلافتند و حق آنان غصب گردیده است.



امامزادگان در قبرستان کهک  قم

      در چهار فرسخى قم در اعلاى آن قریه ای واقع است‌. مرحوم میرزاى فیض نوشته اند آن مکان تپه خاکى بود. یکى از اهل آن قریه گفت خوابی دیده ام که این مکان محل دفن چند نفر امامزاده است. چون آن مکان را کاوش نموده خاک آن را برکنارى ریختند، سه قبر ساخته پدیدار شد مردمان با مکنت آن قریه آن مکان را درسال 1285 بقعه و قبر ساختند، و نیز در کهک بقعه دیگرى است مشهور به‌ معصومه کهک‌ از اولاد امام موسى بن جعفر (ع‌) است‌.



هفت امامزاده ورجان قم

        این بنا در کنار روستاى ورجان واقع شده و مدفن هفت امامزاده از احفاد امام کاظم (ع) است. نقشه بنا مربع است. پوشش بقعه عرقچینى است که با آجر ساخته شده و روى آن کاهگل اندود شده است.
داخل بقعه، مرقدى با جدار کاشى خشتى فیروزه فام قرار دارد که فاقد کتیبه است. در نمای بنا سه ایوان ساخته شده است.



امامزاده اسماعیل(ع)

        امامزاده اسماعیل در بالاى روستاى بیدقان درشش کیلومترى قم درمیان کوه قرار دارد. دراین زیارتگاه  سه تن به اسامى شاهزاده اسماعیل و فرزندش حمزه از نوادگان على بن جعفر(ع) و شاهزاده محمد از نوادگان امام کاظم(ع) مدفونند. بقعه ازبناهاى دوره هلاکوخان مغول یعنى سده هفتم هـ. ق و با سنگ و گچ بنا شده است.



امامزاده هادى(ع)

       درکنار جاده جمیزقان ـ قاهان در دامنه کوه، بقعه اى به نام امامزاده هادى (ع) قرار دارد. وی یکى از فرزندان امام موسى کاظم(ع) و برادر امام رضا(ع) وحضرت معصومه(س) است. بناى این زیارتگاه از هشتصد سال پیش به جاى مانده است.



امامزاده شاهزاده جعفر(ع)

        این زیارتگاه در روستاى " گیو " نزدیک دستگرد خلجستان قرار دارد و مدفن یکى از فرزندان امام کاظم(ع) به شمار مى رود. این بنا با جدارى از تخته سنگهاى بلند و کم حجم و ملات گچ ساخته شده و قاعده آن از بیرون به شکل برج است. زیارتگاه در ابتدا از داخل نیز به صورت برج بود که در تعمیرات و تزیینات عهد صفوى جدار درونى آن به صورت هشت ترکى در آمد.



شاهزاده هادى(ع)

      این زیارتگاه از دوره صفویه باقى مانده و در روستاى وشنوه قرار دارد. بناى آن دارای ساختمانى چهار ضلعى است که با گنبدى ترک از کاشی تزیین یافته است. بر جدارهاى ساختمان نقاشی قدیمى به جاى مانده است. این نقوش حدود هفتاد سال پیش توسط " میر حسن نقاش " انجام شده است.

        از دیگر امامزاده هاى استان قم مى توان به موارد زیر اشاره  نمود: امامزاده ابراهیم در بخش کهک در روستا ی  سیرو، امامزاده فاضل از بناهاى دوره قاجاریه در روستای  بیدهند بخش کهک از دوره صفویه، بقعه متبرکه سکینه خاتون یکى ازنوادگان امام کاظم(ع) که از سال هاى آغازین دوره صفویه دربخش مرکزى روستاى زالون آباد به جاى مانده است، بناى شاهزاده مهدى غایب از دوره صفویه در بخش خلجستان روستاى کاسوا، بناى امامزاده عاقب متعلق به دوره قاجار در بخش خلجستان روستاى بنابر، شاهزاده ابوطالب از بناهاى دوره صفویه در بخش خلجستان روستاى نویس، شاهزاده احمدبن على متعلق به سده نهم هـ. ق در بخش خلجستان روستاى کاسوا، بقعه علمدار احتمالاً از سده هاى پنجم و ششم هـ. ق در روستای کیاب بخش خلجستان، بقعه سلطان محمود از دوره صفویه در بخش کهک درروستاى صرم و نیز مقبره شیخ اباصلت در محله مسجد جامع قم از دوره صفویه، آرامگاه شاهزاده احمد بن محمد حنیفه از آثار سده هاى هشتم تا دهم هـ.ق درکنار امامزاده شاه سید على قم، امامزاده ابوالعباس احمد (ع)، مجاور "در بهشت" قم از آثار سده هشتم هـ.ق، امامزاده شاهزاده احمد وعلى حارث در خاکفرج ، امامزاده شاهزاده جعفر غریب مدفن، یکى از نوادگان حضرت امام کاظم(ع) در شرق شهر قم ، چهار امامزاده از دوره قاجار در کنار مسجد جامع و گورستان قدیمی شهر کهک و...



شش امامزاده علیهم السلام

       این زیارتگاه تنها امامزاده شاخص و برجسته دهستان قمرود است که به سبکى ساده و با ویژگى های معمارى بومى منطقه در سال 1331 هـ.ق (عصر ناصری) به همت "مهند س الممالک غفارى"  بنا شده است. در این بقعه چنانچه از نام آن بر مى آید، شش تن که همه از نوادگان امام موسی کاظم (ع) هستند، مدفونند. ویژگى شاخص بنا، کاشى هاى هفت رنگ عصر قاجار و کتیبه هاى کاشى کارى بر فراز قسمت ورودى بناست.

------------------------------------------------------------------


امامزادگان استان فارس



امامزاده احمد(ع)

       حضرت سید امیر احمد(ع) ملقب به "شاهچراغ" و "سید السادات الاعاظم" فرزند بزرگوار امام هفتم و برادر حضرت امام رضا(ع) است. ایشان در زمان خلافت مأمون بین سالهاى 198 تا 203 هـ.ق با جمعى از نزدیکان و محبان اهل بیت از مدینه به سوی طوس حرکت کرد و در این مسیر در نزدیک شیراز در جنگ با نیروهاى دولتى در محل بارگاه، به شهادت رسید. برادر آن حضرت محمد بن موسی(ع) در جوار آن حضرت، در همین محل به خاک سپرده شدند.

       تا پیش از پادشاهى"عضدالدوله دیلمى" یعنى در حدود صد سال، بارگاه آن حضرت نامشخص بود. در این مقطع با هویدا شدن نور در این مکان، ساختمانى براى آن حضرت و برادرش حضرت سید امیر احمد(ع) ساخته شد. در سال هاى بین 623 تا 659 هـ.ق در زمان اتابکان فارس با مرمت ساختمان، نخستین گنبد بر روى آرامگاه حضرت شاهچراغ(ع) ساخته شد. در سال 1239 هـ.ق با تخریب بخشى از بنا در جریان زلزله،"حسین علی میرزا" والى فارس به جاى گنبد شکسته، گنبد جدیدى ساخت. این گنبد یکى دوبار تعمیر شد و در سال 1379 هـ.ق به دلیل نقص فنى، به طور کلى برچیده و گنبد دیگرى با اسکلت فلزى از آهن، به همان سبک بر آن بارگاه ساخته شد. بناى کنونى این بقعه شامل ایوان اصلى در شرق ، حرم وسیع و شاه نشین هایى از چهارسو و مسجدی در سمت غرب حرم و اتاق ها و مقبره هاى متعدد متصل به بقعه است. بقعه داراى دو در است: در ورودى سمت ایوان که از نقره و به درِ "ظِلّ السلطانى" معروف بود، بعدها به موزه آستانه منتقل شد و جاى آن در میناکارى شده کار هنرمندان اصفهانى قرار گرفت.

       در طول عمر چند صد ساله این بنا، پادشاهان مختلفى اقدام به ساخت و تزیین قسمت هاى مختلف بناى این امامزاده کرده اند، از جمله آینه کارى و نوشته هاى گچبرى و تزئینات و درهاى نقره و رواق (ایوانى که در مرتبه دوم ساخته شود، پیشگاه) و حرم این بقعه بسیار جالب توجه است. روی دیوارهاى حرم، خطوط بسیار از ثلث، نسخ و نستعلیق با قلم هاى درشت و ریز، در نهایت زیبایى روی کاشى یا کاغذ و آینه نوشته شده است. آینه کارى سردر و داخل حرم، به ویژه مقرنس کارى هاى آینه از نظر هنرى بسیار ارزشمند است. داخل حرم، در فضایى مربع شکل، در پایین قبر و بالاى آن، گنبدى ساخته شده که نزدیک 15 متر ارتفاع دارد. مرقد مطهر در شاه نشین بین محوطه زیر گنبد و مسجد بالاى سر امامزاده قرار دارد. ضریح بارگاه حضرت در سال 1349 شمسى توسط استادان خاتم "على اصغر ستایش" و "عبدالعلى سالک نژاد" ساخته شده است.

         مساحت امروزى بارگاه آستان مقدس احمدى و محمدى (ع)، 60000 مترمربع است و از سال 1360 بیش از 100000 متر مربع زیربنا در دست ساخت قرار دارد. در این مدت تغییرات متعددى در آستان قدس این دو برادر انجام شده است که شامل ساخت صحن مرکزى و رواق هاى اطراف آن، توسعه حرم، بازسازى و توسعه ایوان مطهر آستان مبارک حضرت شاهچراغ (ع)، کاشى کارى گنبد حرم مطهر حضرت شاهچراغ (ع)، بازسازى و توسعه ایوان مطهر آستان مقدس حضرت سید امیرمحمد (ع)، نماسازى، مقرنس بندى، کاشى کارى و آینه کارى، احداث بازار و چهارسوق، تیمچه (محل کسب) و زائرسرا و دارالضیافه و خیابان زیرگذر است.


امامزاده سید میرمحمد (ع)

       در فاصله 200 مترى آرامگاه حضرت شاهچراغ(ع)، مزار برادرش حضرت "سید میرمحمد" قرار دارد. مدخل این بقعه کاشی کارى است و درون بقعه از حرم ساده وسیعى تشکیل شده که مرقد مطهر در شاه نشین شمالى آن قرار دارد. مسجدی  نیز قرینه حرم در سوى دیگر مرقد واقع است. ضریح مرقد داراى خاتم کارى هاى زیباى عهد زندیه است و پشت ضریح مرقدِ منسوب به امامزاده ابراهیم(ع) از فرزندان امام موسى کاظم(ع) واقع شده است. هر دو ضریح به هم متصل هستند. گنبد کاشى به سبک گنبدهاى دیگرى که در عهد قاجار بر بقاع متبرکه شیراز ساخته شد، داراى بدنه باریک و برآمدگى زیاد در قسمت پایین است. بناى اصلى از آثار قرن دهم هجرى است که در دوران زندیه و قاجار، تزئینات آن به دست تعمیر سپرده شد. ضریح این مرقد از نقره و در سال 1306 هـ.ق ساخته شده، اما تاریخ ساخت و تعمیر و نام بانى آرامگاه این بزرگوار مشخص نیست.



امامزاده سید اسحق(ع)

        امامزاده سید اسحق بن موسى بن جعفر(ع) در 18 کیلومترى جنوب شرقى شیراز در سینه کوه تکیه سبزپوشان قرار دارد. این تکیه مشرف بر کوه، پوشیده از درختان انجیر و دیگر درختان جنگلى در داخل یک غار مصنوعى که با تراشیدن کوه به وجود آمده، قرار دارد. در این غار سنگ قبر ساده اى وجود دارد که روى آن حک شده: "تاریخ شهادت امامزاده سید اسحق بن موسى بن جعفر در سنه 205". علاقمندان این امامزاده در سال هاى پیشتر با کندن کوه، صفه (ایوان مسقّف) ای سنگى در کنار غار ایجاد کرده اند که حدود سى متر طول و 15 متر عرض دارد. در ایام متبرکه مردم روستاهاى اطراف و ایلات، در این مکان جمع مى شوند و مجالس جشن و سرور برپا مى سازند.



امامزاده سید امیرعلی(ع)

        در پایان خیابان دروازه قرآن، مزار سید امیرعلى بن حمزه(ع) از نوادگان امام موسى کاظم(ع) قرار دارد که داراى صحن و حرم بزرگ و زیبایى است. بنا از دو بخش تشکیل شده است؛ فضایى چلیپایى شکل متشکل از چهار صفه که قسمت اصلى بنا محسوب مى شود و اتاق ها و ایوان هاى کوچکى که قسمت هاى ورودى این بنا هستند. مسجدى نیز در پشت حرم وجود دارد. مرقد درون ضریحی از چوب و خاتم و فولاد قرار گرفته است. درب منبت کارى ورودی این بقعه قدیمى و بسیار زیبا است و بر بالای دهلیز ورودى، کتیبه اى به خط ثلث عالى از "سلطان ابراهیم" فرزند شاهرخ تیمورى موجود است که روی سنگ سماق مانندى نـَقر (حک) شده. بناى اصلى بقعه به دوره عضدالدوله دیلمى منتسب است و بعدها در دوره صفویه، زند و قاجار نیز تعمیراتى در آن انجام شد.



امامزاده سید علاءالدین(ع)

        سید علاءالدین از فرزندان امام موسى کاظم(ع) و برادر دیگر حضرت شاهچراغ است. بقعه در کوچه مجاور مسجد جمعه شیراز قرار دارد و دارای بنایى مرتفع با گنبدى بلند است. مدخل اصلى در سمت جنوب به وسیله صحن کوچکى به خارج راه مى یابد. در سمت غرب که در گذشته قبرستان وسیعى وجود داشت، امروز صحن غربى بنا جای دارد؛ درون بقعه داراى حرم بلند آینه کارى شده در زیر گنبد است و مرقد مطهر سید علاءالدین در شاه نشین کنار آن قرار دارد. مسجد قرینه حرم در پشت ضریح واقع است. بناى اصلی بقعه به وسیله قتلغ خان که در عهد مغول و تیمور (در اواخر قرن هشتم یا اوایل نهم) والى شیراز بود، ساخته شده است. کتیبه اى در بالاى حرم به تاریخ 943 هـ.ق باقی مانده است. دورتادور قسمت داخلى زیر گنبد نیز کاشی هاى معرق بسیار زیبایى وجود دارد که بر آن به خط ثلث طلایى و بر زمینه آبى سوره "مزمل" با همان تاریخ، قید شده است و نشان مى دهد که بنا در زمان صفویه تعمیرات اساسی  شده است.

       به دلیل صدمات شدیدى که در طى قرون بر گنبد بنا وارد آمده بود، در سال 1329 شمسى گنبد جدیدى با اسکلت آهنى به جاى آن نصب شد.



امامزاده ابراهیم(ع)

        این امامزاده در محله لب آب شیراز نزدیک گورستان دارالسلام واقع است. مى گویند این حضرت فرزند امام موسى کاظم(ع) است.


------------------------------------------------------------------

امامزادگان استان اصفهان



امامزاده شاه خراسان

       امامزاده بهاءالدین معروف به شاه خراسان در 75 کیلومترى جنوب غربى شهر اصفهان و در فاصله 25 کیلومتری زرین شهر مرکز شهرستان لنجان واقع شده است. طبق مدارک و اقوال بزرگان، نسب این بزرگوار به امام موسى بن جعفر(ع) مى رسد.

       این امامزاده عظیم الشان در محوطه اى با وسعت 11 هکتار از موقعیت مکانى و آب و هوائی ممتازى برخوردار است. قرار گرفتن این بارگاه بین دو استان چهار محال و بختیارى و همچنین واقع شدن آن در جاده اصفهان خوزستان و آب و هواى کوهستانى و معتدل منطقه شرایط ویژه گردشگرى و تفریحى را براى این امامزاده بوجود آورده است.

       موقعیت مناسب مکانی امامزاده موجب جلب سالانه حدود 150000 نفر زائر از اقصى نقاط منطقه شده است. این مکان مقدس داراى طرح جامع بوده که 40 درصد طرح در قالب زائر سرا، محوطه ورزشی، خوابگاه صحرائی، بازارچه، رستوران، پمپ بنزین، درمانگاه، سینماى روباز، فضاى سبز و... اجرا شده است.

       از جاذبه هاى طبیعى این مکان باعظمت مى توان به جارى بودن آب چشمه در طول سال در محوطه امامزاده و کوهستانى بودن منطقه اشاره نمود.



امامزاده عزالدین محمد

       امامزاده عزالذین محمد واقع در مرکز شهر مبارکه در زمینى به وسعت 14000 متر مربع واقع شده است. حرم مطهر این امامزاده و ساختمان بارگاه در مساحتى به وسعت 5000 مترمربع بنا شده است. بناى اولیه این مکان مقدس مربوط به عصر صفویه به صورت خشت و گل بوده که در سالهاى اخیر این بنا مورد بازسازی قرار گرفته است .

       ازامکانات رفاهى، 8 باب زائرسرا و یک واحد سوئیت دو سالن اجتماعات به وسعت 1200متر مربع مى باشد. نسب این بزرگوار طبق مدارک موجود با هشت واسطه به امام موسى بن جعفر(ع) میرسد.



امامزاده آقا على عباس

       قسمتى از شجره نامه به نقل از کتاب تذکره امامزاده آقا على عباس و شاهزاده محمد تالیف آیت الله حاج سید عزیز الله حسینی امامزادگان آقا على عباس و شاهزاده محمد از فرزندان امام موسى بن جعفر(ع) بوده و شهادت آن بزرگواران بنابر آنچه در دست نوشته ها و تذکره هاى قدیمى ثبت شده اینگونه بوده که پس از مهاجرت امام رضا(ع) از مدینه به طوس در سال 201 هـ.ق این دو بزرگوار به همراهى جمعى از سادات هاشمى و محبان اهل بیت(ع) از مدینه راهى طوس شدند. در حوالى کویر مرکزى ایران افراد این کاروان عظیم به جهاتى متفرق گشتند و هر دسته و گروه به سویى روان شدند. عده اى به همراه احد بن موسى (شاه چراغ) به سمت شیراز و جمعى به رى و حوالى آن و عده ای به منطقه کاشان روى آوردند. این بزرگواران با همراهان خود به کاشان وارد شدند و مورد استقبال حاکم وقت قرار گرفتند. پس از شنیدن خبر شهادت امام رضا(ع) قصد عزیمت به وطن نمودند که منافقین خبر دادند و چون شبانه حرکت کرده بودند مسیر را گم کردند و بدون طعام و آب ماندند و چون صبح شد خود را پشت حصار قلعه باداخشان دیدند که پس از درگیرى نابرابر با قوم شقی و پلید، پیکر غرقه به خونشان بر روى خاک گرم و سوزان افتاد و پس از چند روز در محل فعلى هر دو بزرگوار در یک قبر دفن گردیدند.

       نطنز در منطقه کویرى 6 کیلومتری شهر بادرود و 12کیلومترى جاده ترانزیت تهران شمالى و 20 کیلومتری اتوبان تهران ـ اصفهان و 70 کیلومترى شرق کاشان، 65کیلومتری شمال شرقى شهرستان اردستان قرار دارد. شهادت ایشان در تاریخ چهاردهم جمادى الاول 201 هـ.ق است.

       وسعت این بارگاه تقریباً80 هکتار و مساحت بقعه 5000 مترمربع مى باشد. گنبد این بنا با قطر 23 متر و 45 متر ارتفاع می باشد. کاشیکارى موجود به سبک ایلخانى و صفویه انجام شده است. امکانات رفاهى عبارت است از: فضاى سبز مناسب، 350 باب زائر سرا، اورژانس، دفتر فرهنگى و کتابخانه با بیست هزار جلد کتاب، بازارچه، رستوران، مخابرات، پارک کودک، حمام مردانه و زنانه، سرویسهای بهداشتى، سفره خانه و انبار ظروف.

       آستانه داراى سه حلقه چاه عمیق مى باشد که یکى از آنها مربوط به آب شرب و دو مورد دیگر مربوط به فضاى سبز مى باشد.

--------------------------------------------------------------------------
منبع: موسسه جهانی اطلاع رسانی آل البیت      www.al-shia.org




امامزادگان استان قزوین



امامزاده حسین(ع)

       به روایت "رافعى" بناى آرامگاه امامزاده حسین(ع) شهر قزوین، مدفن فرزند دو ساله امام رضا(ع) است. بناى اصلى امامزاده به دوره صفویه تعلق دارد. بعدها در آن تغییراتى داده شده است، ایوان آیینه کارى کنونى، به آن الحاق و حجره ها و رواقى با سردرى زیبا به دور آن ساخته شده است و در چهار سمت آن، چهار ایوان قرار دارد. ایوان هاى شرقى و غربى در دوره قاجار تبدیل به اتاق شد و داراى تزیینات است. دیواره هاى بنا داراى کتیبه و دو ضریح است. ضریح اول از چوب ساده و ضریح دوم از شاهکارهاى صنعت قلم زنى و منبت کارى است. این بنا همچنین داراى در منبت کارى شده بسیار نفیسی است.



امامزاده کمال(ع)

       بناى امامزاده کمال(ع) از فرزندان امام موسى کاظم(ع)، به شکل شش ضلعى به طول 3/90 متر است و در حاشیه ضیاء آباد شهرستان تاکستان قرار دارد. بناى بقعه شامل سه بخش است و دو بخش الحاقى آن کاملاً نوساز و فاقد هر گونه ارزش هنرى است. شکل داخلى بنا نیز شش ضلعى و داراى نازک کارى است. گنبد امامزاده از نوع دو پوش با ارتفاع آهیانه 7/80 متر است و بلندترین قسمت آن حدود 70/14 متر ارتفاع دارد. بنا داراى تزیینات آجر کارى در میان طاق نماهاى اضلاع خارجى است و در گوشه سازى هاى داخل آن، نقوش گل و بته مشاهده مى شود که احتمالاً تا پایین امتداد داشته است. بناى امامزاده کمال از آثار قرن نهم هـ.ق و طرح آن در منطقه بى نظیر است.

------------------------------------------------------------------

امامزادگان استان مازندران



امامزاده قاسم(ع)

       این امامزاده از نوادگان امام موسى بن جعفر(ع) می‌باشد که در ۱۵ کیلومتری شهرستان بهشهر واقع شده است. این بنا چندین بار تعمیر و بازسازی شده است. در مجاورت آستانه در زمینى به مساحت ۳۸۱۶ متر مربع زائرسرا احداث شده که ۲۰ باب اتاق آن تکمیل و بالغ بر ۲۰ واحد دیگر نیمه کاره باقى مانده است و فعلاً زائران در آن جا بیتوته می‌کنند.



امامزاده یحیى(ع)

       واقع در مرکز شهر سارى که از نظر داشتن درهاى متعدد و صندوق چوبى نفیس حائز اهمیت هنرى و تاریخى است. ساختمان بقعه ذیل شماره ۲۱۲درآثار ملى ثبت شده است. این بقعه مدفن امامزاده یحیی معروف به فرزند امام موسی کاظم(ع) است که به اتفاق برادرش سید حسن و خواهرش سیده سکینه در این محل مدفون می‌باشند.



------------------------------------------------------------------

امامزادگان استان تهران



امامزاده سید اسحاق(ع)

        امامزاده سید اسحاق(ع) در کوچه خدابنده لو در خیابان ناصر خسرو واقع شده و مردم آن رابه نام قدمگاه چهارده معصوم هم می خوانند و بنا بر متن زیارتنامه موجود ایشان در ملک ری به شهادت رسیده اند. نسبت ایشان به حضرت امام موسی بن جعفر(ع) می رسد. این بقعه کوچک درحدود 22 متر مربع مساحت دارد و در سالهای اخیر بازسازی گردیده است. یک لوح سنگی که بر آن صلوات بر چهارده معصوم کنده کاری شده به دیوار بقعه نصب شده است. شیوه نگارش خط ثلث موجود بر سنگی که در سرداب قرار دارد، تاریخ آن را به قرن هشتم یا نهم هجری می رساند.



امامزاده اسماعیل(ع)

       امامزاده اسماعیل در خیابان کلهر در منطقه چیذر و در نزدیکی بقعه امامزاده علی اکبر(ع) واقع شده است. آن حضرت از نوادگان امام موسی کاظم(ع) است. بنای اصلی بقعه ایشان چهار گوش است و حدود 150 متر مربع مساحت دارد. در چوبی ساده ورودی به حرم و دیوارهای آجری داخل آن با رنگ سبز نقاشی شده و نیمه پایین دیوار از سنگ مرمر پوشیده شده است. ضریح مطهر آن حضرت، مشبک و بالای آن فرم نیم دایره دارد. مرقد مطهر در داخل ضریح سنگ مرمر بزرگی است. گنبد بنا به رنگ سبز نقاشی شده که مدتی از عمر آن می گذرد. این بنا دارای صحن مشجر با درختان بسیار کهنسال است که در آن قبوری نیز به چشم می خورد. این امامزاده دارای حسینیه ای وسیع و از امکانات رفاهی جهت زائرین برخوردار است .                                     


امامزاده صالح(ع)

       امامزاده صالح(ع) فرزند بزرگوار حضرت امام موسی کاظم(ع) در میدان تجریش در شمال تهران واقع است. اصل بنا متعلق به قرون 7 و 8 هـ.ق و مشتمل بر بنایی چهارگوش به مساحت 50 متر مربع است که سبک و شیوه معماری آن به بناهای دوره ایلخانی شباهت دارد. در سمت شمال بقعه و مقابل ایوان ورودی، درخت چنار کهنسال و تنومندی که تا همین اواخر شاخه هایی از آن سبز بود وجود داشت و بقعه مزبور در عهد قاجار تعمیر و بخشهایی به آن افروده شد. گنبد کاشی و نقاشیهای زیبای داخل حرم مربوط به دوران قاجار است. لکن امروزه در راستای طرح جامع عمرانی، گنبد جدیدی برفراز گنبد قبلی و نیز مناره ای در مقابل آن در حال احداث است. در وسط حرم مطهر ضریح نقره ای و در داخل آن، ضریح چوبی قدیمی قرار دارد.

       در سالهای اخیر فعالیتهای عمرانی در این بقعه انجام گردیده و ادامه دارد. در این بقعه امکانات فرهنگی از قبیل کتابخانه و کتابفروشی و نیز امکانات رفاهی مناسب و پارکینگ برای رفاه زائرین محترم وجود دارد.                                                     


امامزاده عزیز(ع)

        در دامنه تپه های شمال شرقی اوین و در مجاورت روستاهای اوین و درکه بر فراز تپه ای که داخل دانشگاه شهید بهشتی قرار گرفته و در میان درختان سرسبز و در محیطی با صفا، بقعه و زیارتگاه خوش منظره و زیبایی متعلق به امامزاده عزیز(ع) وجود دارد که از نوادگان امام موسی کاظم(ع) است. بنای اصلی آن قبر کوچک مستطیلی متناسبی با سقف گنبدی بیضی شکل است. بنای اولیه آن مربوط به قبل از دوران قاجار است که در سالهای بعد در دو طرف شرق و غرب این قبر دو اتاق ساده افزوده اند و ایوان پهن و وسیعی هم با جرزهای سنگی و نرده چوبی ساده در قسمت جنوب بقعه، مشرف به قریه اوین، احداث نموده اند. قبلاً داخل حرم کوچک بقعه حفاظ چوبی ساده با خانه بندیهای مربع درشت، اطراف مرقد را احاطه کرده است. بنابر زیارتنامه موجود، ایشان عموی گرامی امامزاده مطیب(ع) است که مرقد آن حضرت نیز در روستای اوین واقع شده است. به سبب شکل و رنگ سرخ گنبد شیروانی بقعه امامزاده عزیز(ع)، مردم بومی این بقعه را به نام امامزاده اناری خوانده اند. بقعه مزبور دارای امکانات رفاهی مناسب برای استفاده زائرین محترم است.



امامزاده مطیب(ع)

        از نوادگان امام موسی کاظم(ع) است و بقعه ایشان در نزدیکی میدان عطاءالدین، خیابان شهید کچویی در روستای اوین، 3کیلومتری شمال ونک در دامنه کوههای مشرف بر روستای درکه که از هوای با طراوتی برخوردار است، واقع شده است. بقعه مزبور سابقاً اتاق سنگی ساده مستطیل شکلی به مساحت حدود 70 متر مربع داشته که ایوان ورودی آن رو به مشرق باز می شده است. ضریح و مرقد به صورت ساده و فاقد تزیینات است. نسبت ایشان در زیارتنامه، مطیب بن زید بن محسن بن موسی الکاظم(ع) ذکر شده است. تنها اثر باقیمانده این بقعه که تا چند سال پیش از جلوه لازم برخوردار بود، دری خاتک سازی شده همراه با آیینه کاری است.



سیده ملک خاتون(س)

       این زیارتگاه در خیابان خاوران، خیابان شهید برادران سجادی، هشت متری ملایری واقع شده است. در سال 1378 شمسی فعالیتهای عمرانی و نماکاری و اجرای طرحهای توسعه و محوطه سازی و ایجاد فضای سبز، به طرز زیبایی در این بقعه انجام شده است. بنای اصلی حرم، تاریخی و از آثار زمان فتحعلی شاه قاجار است که طبق کتیبه سنگ مرمر و کاشیهای مرقد توسط نواب علیه سلطنت خانم ملقب به محترم السلطنه بنت بدیع الملک میرزای عماد الدوله در سال 1309 هـ.ق تعمیر گردیده است. بنای فعلی بقعه شامل ایوان آجری و رواق جدید سرتاسری اطراف است و ورودی آن از سمت شمال و نمای آن فاقد کاشیکاری است. در سال 1381 شمسی، به دلیل فرسودگی ضریح چوبی مشبک عهد قاجار، ضریح جدید مطلا و بدیعی توسط استاد روزگاریان در اصفهان ساخته شده و در این مکان نصب گردیده است. طرح مرمت سردر قدیمی محوطه نیز با هماهنگی میراث فرهنگی در دست اقدام است. طبق متن زیارتنامه موجود، صاحب بقعه از نوادگان امام موسی کاظم(ع) است. بقعه مزبور دارای محوطه ای پارک مانند همراه با وسایل بازی کودکان و دیگر امکانات مورد نیاز زائران است و مراسم دعا و روضه خوانی در طول هفته در آن برگزار می شود.


------------------------------------------------------------------

امامزادگان شهرستان لواسانات



امامزاده ابراهیم(ع)

       وی از نوادگان امام موسى بن جعفر(ع) است. محل بقعه آن حضرت در مرکز بافت قدیم در روستاى کلان در منطقه کوهستانى لواسان بزرگ واقع است و محل آن تا گلندوک 35 کیلومتر فاصله دارد. بناى قدیم بقعه داخل مسجد امام حسن عسگرى بوده که امروزه توسط اهالى محل نوسازى شده و مساحت عرصه و اعیان آن 100 متر مربع است.



امامزاده اسماعیل(ع)

       بقعه متبرکه آن حضرت در غرب روستاى شمشک پایین، در 30 کیلومتر فشم و در بخش رودبار قصران قرار دارد و با فاصله اى حدود 150 متر بالاتر از بقعه متبرکه امامزاده محمد(ع) در منطقه اى کوهستانى و سردسیر واقع شده است و مسیر آن را باید با پاى پیاده طى نمود. بقعه متبرکه در دامنه تپه اى مشرف بر روستاى شمشک قرار دارد و از چشم انداز بسیار زیبایی برخوردار است. اصالت بناى بقعه امامزاده اسماعیل(ع) که در فهرست آثار تاریخى،فرهنگى میراث فرهنگى به ثبت رسیده، با مساحتى در حدود 30 مترمربع به دوره هاى صفویه و قاجاریه باز مى گردد. گفته مى شود نسب شریف آن حضرت بدین ترتیب است: اسماعیل بن فضل بن على بن موسى الرضا(ع).



امامزاده اسماعیل(ع)

       بقعه متبرکه امامزاده اسماعیل(ع) که از نوادگان امام موسى کاظم(ع) است، در شمتل رودخانه، در ضلع غربى روستاى خوش آب و هواى برگ جهان، در 25 کیلومتری لواسان پس از روستاى افجه واقع شده و از موقعیت کوهستانى، سرسبز و بسیار زیبا برخوردار است. بناى قبلى بقعه با قدمت حدود 700 سال از جنس سنگ و ساروج نشان از یکى از میراثهاى باارزش گذشته دارد که اکنون جاى خود را به بنایى با پلان مربع شکل و گنبدى مخروطى با پوشش شیروانى داده است که حدود 50 متر مربع مساحت دارد. بناى بقعه در سالهاى اخیر بازسازى گردیده است. در فصول بهار و تابستان زائرین بسیارى به این بقعه مبارکه مشرف می شوند. این بقعه با توجه به وجود باغات پیرامون آن علاوه بر فضاى معنوی و زیارتى از محیط گردشگرى نیز برخوردار است. این بقعه که قدمت اولیه آن به قرن ششم و هفتم هجرى باز مى گردد، در فهرست آثار تاریخى، فرهنگی سازمان میراث فرهنگى به ثبت رسیده است.



امامزاده ابراهیم(ع)

       آن حضرت از فرزندان امام على بن موسى الرضا(ع) است و جد بزرگوار امامزادگان موسى و طیب مدفون در منطقه لواسانات معرفى گردیده است. محل بقعه در یکى از روستاهاى زیبا، آرام و خوش آب و هوای ناحیه فشم به نام آبنیک واقع است که رودخانه اى با آب شیرین و گوارا از میان آن و از مجاورت بقعه متبرکه امامزاده ابراهیم(ع) مى گذرد. فاصله این بقعه که دارای جاده آسفالت است تا تهران 33کیلومتر است. بناى بقعه ساده است و از سنگ ساخته شده و حدود 60 متر مربع مساحت دارد و داراى گنبد از جنس گل و گچ است. داخل حرم از قسمت کف تا حدود 5/1 متر از سنگ و بقیه از گچ پوشیده شده است. بنای اولیه بقعه متعلق به قرن هشتم و نهم هجرى بوده است. در سالهاى اخیر با همت هیات امناء فعالیتهاى عمرانى در بقعه مزبور به عمل آمده است.



امامزاده خواجه سلطان احمد(ع)

        امامزاده جلیل القدر خواجه سلطان احمد(ع) از نوادگان امام موسى کاظم(ع) است. بقعه آن حضرت در منطقه اى کوهستانى و در حدود 45 کیلومترى گلندوک در بخش لواسان بزرگ قرار دارد. بناى نوساز بقعه حدود 400 مترمربع مساحت دارد که در فضایى مشجر به وسعت 3000 مترمربع واقع شده است. این بنا بانمای آجری، داراى گنبدى مخروطى شکل با پوشش شیروانى است. صندوق چوبى داخل ضریح فلزى با تاریخ 937 هجرى متعلق به زمان صفویه است لکن قدمت بنا به استناد فهرست بناهاى تاریخى میراث فرهنگى، متعلق به قرون هفتم یا هشتم هجرى است. این بقعه متبرکه از امکانات مناسب شهرى برخوردار است. بقعه متبرکه امامزاده احمد(ع) تحت شماره 1123 در فهرست آثار ملى به ثبت رسیده است.



امامزاده سید میر سلیم(ع)

      این امامزاده جلیل القدر که مرقد منورش در شرق روستاى خوش آب و هواى میگون و در 25 کیلومترى بخش فشم قرار دارد، از نوادگان امام موسى کاظم(ع) است. بناى بقعه ایشان در سالهاى اخیر مورد بازسازى قرار گرفته و مساحتى حدود 300 متر مربع دارد. محیط سرسبز و کوهستانی، قرار گرفتن بقعه در کنار رودخانه و دسترسى آسان به آن، زائرین مشتاق فراوانى را در فصل بهار و تابستان به سوى این بقعه متبرکه جلب مى نماید. بنا بر فهرست بناهاى تاریخى میراث فرهنگی، قدمت این بقعه احتمالاً به قرن نهم یا دهم هجرى بازمى گردد.



امامزاده شاهزاده حسین(ع)

       بر اساس شجره نامه موجود در حرم، آن حضرت ملقب به میر على بن شمس الدین بن على بن محمد بن هادى بن مهدى بن نوروز بن محسن بن امام موسى کاظم(ع) است. بقعه متبرکه ایشان در مرکز بافت قدیم روستاى امامه بالا در 15 کیلومترى فشم رودبار قصران در محیط کوهستانى واقع شده و فاصله آن تا ابتداى منطقه لواسان 22 کیلومتر و به صورت آسفالت است.این بقعه شامل بناى آجرى ساده با پوشش سقف شیروانى به مساحت 50 متر مربع است که بر اساس کتیبه سر در ورودى، در سال 1328 شمسى مرمت گردیده است. ضریح چوبى کوچکى به ابعاد 5/1*5/2 متر بر روى مرقد مطهر نصب شده است. قدمت بناى اولیه این بقعه متعلق به قرن نهم هجرى است و در فهرست آثار تاریخى فرهنگى سازمان میراث فرهنگى به ثبت رسیده است.



امامزاده طیب حسین طاهر(ع)

       از دیگر نوادگان هفتمین اختر تابناک آسمان ولایـت حضرت امام موسى کاظم(ع)، امامزاده طیب حسین طاهر(ع) است. بقعه ایشان در روستاى خوش آب و هوا و کوهستانى کمرد پس از جاجرود و در 3 کیلومترى جاده آبعلى واقع شده که جاده آن آسفالت است. این بقعه در فضایى مشجر قرار دارد و مشتمل بر بنایى با گنبد مخروطى و ایوانى در قسمت جلو است که حدود 50 متر مربع مساحت دارد. وجود غار و آبشار زیبایى در اطراف بقعه، علاوه بر ایجاد فضای معنوى، محیط مناسب گردشگرى به ویژه در فصل تابستان براى زائرین محترم فراهم نموده است.



امامزاده طیب(ع)

       نام آن حضرت یونس، لقبش طیب و از نوادگان امام موسى کاظم(ع) است. بقعه کوچک ایشان با طرحى هشت ضلعى و برجى شکل داراى گنبدی شلجمى با پوشش فلزى است و در بخش لواسان بزرگ در روستایى به نام رسنان در دامنه تپه بزرگى واقع گردیده و پیرامون آن از درختان فراوان پوشیده شده است. محیط سرسبز و فضاى کوهستانى این بقعه متبرکه زائرین مشتاق را در فصل بهار و تابستان به خود جلب مى نماید.



امامزاده عبدالله(ع)

       بقعه متبرکه آن حضرت در روستاى لالان (لالون) و در 20 کیلومترى فشم در کنار جاده اى فرعى و خاکى که از روستاى زایگان منشعب مى شود و حدود 2 کیلومتر مسافت دارد واقع شده است. داخل حرم این بقعه و بر روى سنگ مرقد آن حضرت، این عبارت نوشته شده است: امامزاده عبدالله از فرزندان فضل بن امام رضا(ع) مى باشد. جعفر و عبدالله از مدینه روى به ولایـت رودبار قصران نهادند، چون به موضع لالان رسیده اند ایشان را شهید کرده اند.

       اگر چه در فهرست بناهاى تاریخى و فرهنگى میراث فرهنگى، قدمت این بقعه به قرون نهم و دهم هجرى نسبت داده شده لکن بناى آن با مساحت 140 متر مربع در سالهاى اخیر کاملاً نوسازی گردیده است.



امامزاده فضل على(ع)

       وی از نوادگان امام موسى کاظم(ع) است. بقعه آن حضرت در روستاى ناران (نارون) در پنج کیلومترى گلندوک در منطقه اى کوهستانى واقع شده است. بناى اصلى بقعه مربع شکل و با مساحت حدود 100 متر مربع در فضایى به مساحت 2500 متر مربع قرار دارد و کاملا بازسازى شده است. درب جنوبى و قدیمى بقعه همراه با نقوش کنده کارى گیاهى با تاریخ 1272 هجرى متعلق به دوره ناصرالدین شاه قاجار است که بر روى آن با خطوط شکسته نستعلیق نام استاد سازنده را آقابابا نوایى معرفی کرده است. در مجاورت این بقعه حسینیه اى بزرگ و مجهز و در قسمت جنوبى آن، صحن بقعه قرار دارد.



امامزاده محمد باقر(ع)

       این امامزاده بزرگوار از نوادگان امام موسى کاظم(ع) است. بقعه ایشان در جنوب و در بالاترین نقطه روستاى رودک رودبار قصران در 20 کیلومترى فشم در دامنه منطقه کوهستانى واقع شده است. قدمت اولیه بناى بقعه مزبور به قرن پنجم و ششم هجرى باز مى گردد، لکن بناى فعلى و نوساز بقعه به مساحت 150 متر مربع در فضایى به وسعت 500 متر مربع قرار دارد و داراى گنبدى است مخروطى و شیروانى که پوششى از ورق سفید دارد. بقعه مزبور در سالهاى اخیر مرمت شده و ضریحى مطلا در آن نصب گردیده است. این بقعه در فهرست آثار تاریخى، فرهنگى میراث فرهنگى به ثبت رسیده است.



امامزاده محمد(ع)

       این امامزاده از نوادگان امام موسى کاظم(ع) است. بقعه متبرکه ایشان در روستاى بوجان در 10 کیلومترى گلندوک در بخش لواسان کوچک در منطقه اى کوهستانى و خوش آب و هوا واقع شده است. بقعه با مساحتى حدود 20 متر مربع در فضایى به وسعت حدود 2500 متر مربع بنا شده است و چندین درخت چنار قدیمى نیز در محل بقعه قرار دارد. قدمت بقعه به دوره صفویه بازمى گردد. پلان بنا مربع شکل و سقف آن از داخل به صورت مدوراست که در قسمت بالا به صورت گچ برى و داراى طرح شمسه است. اراضى و موقوفات زیادى جزو در آمدهاى این بقعه است.

       بقعه امامزاده محمد بوجان در لیست آثار تاریخی ـ فرهنگى میراث فرهنگی استان تهران به ثبت رسیده است.



امامزاده محمد شعیب(ع)

       امامزاده محمد تقى(ع) ملقب به محمد شعیب(ع) از نوادگان امام موسى کاظم(ع) است. محل بقعه آن حضرت در روستاى خوش آب و هواى کند سفلى در 10 کیلومترى گلندوک و در منطقه اى کوهستانى واقع شده است. بناى بقعه با مساحت 30 متر مربع از فضایى کوچک برخوردار و داراى نماى داخلى ساده و فاقد تزیینات است. سطح مرقد با سنگهاى مرمر فرش شده و ضریح چوبى کوچکی روى آن نصب گردیده است. تعداد زائرین این بقعه در ایام سوگوارى بیشتر از اوقات دیگر است.



امامزاده نور(ع)

      بقعه متبرکه امامزاده نور(ع) از نوادگان امام موسى کاظم(ع) در 300 مترى جنوب غربى روستاى امامه پایین از توابع شهرستان قشم و مشرف بر این روستا قرار دارد و فاصله آن تا ابتداى جاده منتهى به تهران 22 کیلومتر است. بقعه مزبور که کاملا نوساز است، با طرحى شش ضلعى و مساحتى حدود 20 متر مربع در محوطه اى به وسعت 500 متر مربع قرار گرفته و از موقعیتى کوهستانى برخوردار است. زائرین محلى همه هفته به زیارت این امامزاده مشرف مى شوند.


------------------------------------------------------------------

 

امامزادگان شهرستان ساوجبلاغ



امامزاده ابراهیم(ع)

       وی از نوادگان امام موسى کاظم (ع) است. این امامزاده در مرکز روستای کشرود طالقان در منطقه اى کوهستانى با درختان انبوه و کهنسال واقع شده است. بناى آن منفرد و فاقد الحاقات است. این بنا فاقد گلدسته است ولی داراى گنبدى مخروطى مطابق با وضعیت معمارى منطقه است که مورد مرمت و بازسازى نیز قرار گرفته است. همچنین گورستانى پیرامون امامزاده وجود دارد. این امامزاده داراى امکانات اولیه رفاهى و آب و برق نیز هست.قدمت این بناى تاریخى به قرن هفتم یا هشتم هجرى بازمى گردد.



امامزاده بى بى قزلر(س)

       این بانوى بزرگوار از نوادگان امام موسى کاظم(ع) است که به فاطمه خاتون نیز معروف است. در این بنا دو امامزاده دیگر به نامهای احمد و محمد نیز وجود دارند. این بقعه در روستاى اغشت دهستان برقان در طالقان در دامنه کوه که پیرامون آن را درختان کهنسالى همچون عناب با قدمت 800 ساله، چنار و توت فرا گرفته، قرار دارد. ضریح امامزاده چوبى است و داراى گورستانی عمومى مى باشد. بنا فاقد گلدسته است و گنبد آن مخروطى شکل و از سنگ و گچ است و جرزها نیز از گچ ساخته شده اند. این بناى دوره صفوی جزو آثار تاریخى به ثبت رسیده است. این بقعه داراى امکانات رفاهى اولیه و آب و برق نیز هست.



امامزاده جعفر(ع)

        نسب ایشان به امام موسى کاظم(ع) بازمى گردد. بناى بقعه در خیابان راه آهن شهر هشتگرد واقع است. بناى امامزاده به چهار قسمت تقسیم می شود که قدیمى ترین و اساسى ترین بخش آن همان حرم امامزاده است. این بنا به صورت ساختمانى مکعب مستطیل است که از آجر و خشت و گل ساخته شده است. در ضلع جنوبى حیاط، ایوان مسقفى با چهار ستون گچى مستطیل شکل وجود دارد که در منطقه کم نظیر است. این بقعه داراى گنبدى است که از داخل هشت ضلعى و از بیرون مخروطى است. بنا فاقد گلدسته و الحاقات جانبى است. امامزاده داراى امکانات رفاهى اولیه و آب و برق است.


امامزاده زکریا(ع)

       نسب ایشان به امام موسى کاظم(ع) مى رسد. امامزاده در منطقه ای کوهستانى در جنوب روستاى میراش در 11 کیلومترى غرب شهرک (مرکز طالقان) و در محوطه اى حدود 4000 متر مربع واقع شده است. این بقعه داراى ضریح چوبى است که ارزش تاریخى دارد. گنبد آن مطابق معمارى محلى رک (مخروطی) و فاقد گلدسته است. جنب بقعه، مسجدى احداث گردیده که فضاى سبز مناسبى نیز به آن اضافه شده است. این بقعه جزو آثار تاریخى به شمار مى آید و مربوط به قرن هفتم یا هشتم هجرى است.



امامزاده سید علاءالدین(ع)

        وی از نوادگان امام موسى کاظم(ع) است. بقعه امامزاده اورازان مدفن سید علاءالدین(ع)، برادر سید ضیاءالدین است که در روستاى خچیره مدفون است. ظاهراً پس از تعقیب این دو برادر توسط خوارج، آن دو از یکدیگر جدا شده و سید ضیاءالدین به روستاى خچیره و سید علاءالدین به اورازان رفته و در این مکان مدفون شده اند. بنا فاقد الحاقات جانبى و گلدسته است و قبرستانى در بخشى از محوطه امامزاده قرار دارد.



امامزاده سید ضیاءالدین(ع)

        او از نوادگان امام موسى کاظم(ع) است. این بقعه در منطقه کوهستانی روستاى خچیره طالقان در فاصله 500 مترى ضلع جنوبى رودخانه شاهرود و میان دو کوه که منظره اى بسیار زیبا را تداعى مى کند قرار گرفته است. او در زمان حیات خود به عنوان فردى با ایمان و با تقوا شهرت داشته است. بناى این امامزاده فاقد گلدسته و داراى گنبد است و کتابخانه اى کوچک، وضو خانه و 3 زائرسرا دارد. همچنین کف سراسر امامزاده موزائیک و بالاى آن گچ کارى شده است. قدمت اولیه بنا به قرون هفتم وهشتم هجرى بازمى گردد.



امامزاده على اکبر(ع)

        این امامزاده از نوادگان حضرت موسى بن جعفر(ع) است. بقعه ایشان در تکیه اغشت در 35 کیلومترى شمال غرب شهرستان کرج در منطقه اى خوش آب و هوا و کوهستانى واقع شده است. محوطه آن حدود 3000 متر با زیر بناى 60 متر، داراى گنبدى خشتى و هلالى شکل است و قدمت آن به دوره صفویه بازمى گردد.


------------------------------------------------------------------

امامزادگان شهرستان ورامین



امامزاده ابراهیم(ع)

      بقعه امامزاده ابراهیم(ع) واقع در غرب روستاى سلمان آباد در 3 کیلومتری جنوب شرقى پیشوا قرار دارد و شامل بناى خشتى است. گفته می شود آن حضرت از نوادگان امام موسى کاظم(ع) است.



امامزاده ابراهیم(ع)

      آن حضرت از نوادگان امام موسى کاظم(ع) است. بقعه ساده و کوچک آن بزرگوار به مساحت 35 متر مربع در روستاى جمال آباد در شمال شرقى شهرستان ورامین واقع شده است. بناى مزبور داراى دو گنبد مخروطى است که بر فراز بقعه ساخته شده و داراى یک ورودى است.



امامزاده ابراهیم(ع)

       بقعه شریفه امامزاده ابراهیم(ع) که از نوادگان امام موسى کاظم(ع) است و در روستاى ولى آباد قرچک در شمال ورامین واقع شده و مشتمل بر بنای مربع شکل آجرى و ساده به مساحت 100 متر مربع با یک ورودى کوچک است و گنبدى آجرى و مدور به ارتفاع 4 متر دارد که پوشش آن سیمانى و فاقد هر گونه تزیین است. بناى مزبور در محوطه اى وسیع قرار دارد. قدمت اولیه بنا متعلق به دوره صفویه است و در سال 1361 شمسی مرمت شده است. فضاى داخل حرم به مساحت 36 متر مربع، گچکارى و رنگ آمیزى شده و کتیبه ای قرآنى دور تا دور نماى زیر گنبد به نگارش در آمده است. ضریح بقعه از جنس آلومینیوم و به ابعاد 80/1*2*5/3 است.



امامزاده بى بى زبیده(س)

      یکی دیگر از بقاع متبرکه شهرستان ورامین امامزاده بى بى زبیده(س) واقع در انتهاى خیابان آیت الله بهشتى زیباشهر (مافى آباد) قرچک است که طرح توسعه بنا و مرمت و اجراى تزیینات آن با زیربناى 500 متر مربع زیر نظر اداره اوقاف و امور خیریه ورامین در سال 1381 آغاز گردیده است. بنای اصلى بقعه که 700 سال قدمت دارد، در سال 1376 مرمت شده و دارای ایوانى است که بعداً یک رواق محقر به آن ملحق گردیده است. گنبد کوتاه بقعه با پوشش سبز فام، با دهانه باز به ارتفاع 5/2 متر است. اطراف بقعه را قبرستان عمومى فراگرفته است. داخل حرم گچکارى و رنگ آمیزى شده و ضریح مطلای بسیار مجلل آن در سال 1374 احداث و نصب گردیده است. این امامزاده از نوادگان امام هفتم شیعیان،امام موسى کاظم(ع) به شمار مى رود.



امامزاده بى بى زبیده(س)

      در فاصله 3 کیلومترى شمال ورامین و در حد فاصل روستاهاى داودآباد و سعدآباد و نزدیک بقعه امامزاده عبدالله(ع)، بقعه متبرکه امامزاده بى بی زبیده(س) از اولاد امام هفتم(ع) در محوطه اى وسیع و محصور قرار دارد. این بنا به مساحت حدود 100 متر مربع از خشت و گل ساخته شده و گنبد پلکانى و مدور آن از سطح زمین تا راس گنبد داراى پله است. این بناى دوره قاجارى در فهرست آثار تاریخى سازمان میراث فرهنگى به ثبت رسیده است.



امامزاده جعفر(ع)

       بقعه متبرکه امامزاده جعفر(ع) در شش کیلومترى جنوب شرقى ورامین در شهر پیشوا قرار دارد. بناى مرتفع و مجلل این بقعه یادگارى از عهد صفویه است که با گنبدى از کاشیهاى فیروزه اى و صحن وسیع برفراز تپه اى مشرف بر شهر واقع شده است. آن حضرت از فرزندان امام موسى کاظم(ع) است و بر کتیبه در منبت کارى شده ضریح چوبى بقعه نام امامزاده (جعفر حوازی) فرزند امام هفتم(ع) نگاشته شده است. سیر تحول شکل گیرى و ساخت مجموعه مذهبى آستان امامزاده جعفر(ع) به طور کلى در سه مرحله انجام گرفته است:
مرحله اول: شامل پلانى مربع شکل و مسقف با گنبد که در زمان شاه طهماسب صفوی ساخته شده و نیز محوطه باز مقابل آن که به عنوان محل تدفین اهالى شهر استفاده مى شده است.
مرحله دوم: ایوانى است که در زمان فتحعلى شاه قاجار در ضلع شرقى بقعه به بنا ملحق گردیده است که کتیبه ایوان حکایت از آن مى نماید.
مرحله سوم: مربوط به فعالیتهاى عمرانى پس از پیروزى انقلاب اسلامى است که در راستاى طرحهاى توسعه اى و جامع، تعدادى از اماکن و بناهاى پیرامون آستان مقدس خریدارى و به مجموعه اضافه گردیده و یازده رواق پیرامون بناى اصلى در ضلع شرقى صحن، یک سردر رفیع با کاشیکارى و مناره هاى روى سردر ورودى جبهه شرقى و در طرفین آن، دو طبقه ساختمان و کتابخانه، دفتر امور ادارى آستان مقدس، مجموعه تجارى، زائر سرا، سرویسهای بهداشتى و غیره ساخته شده است.مجموعه بقعه مشتمل است بر درایگاه و سردر ورودى، فضاهاى تدارکاتى، بهداشتى و کتابخانه، میانسرا (صحن)، ایوان شرقى، مسجد بقعه و حرم. ایوان غربى درمقابل درایگاه شرقى صحن قرار دارد و بنایى الحاقى که است که در زمان فتحعلى شاه قاجار در سال 1227 هـ.ق هنگام تعمیرات بنا به آن اضافه گردیده و داراى کتیبه اى به خط نستعلیق بر کاشى لاجوردى است. گنبد بقعه که از آثار ارزشمند معمارى مذهبى ایران به شمار مى رود، داراى 21 متر ارتفاع از سطح زمین و 5/9 متر قطر به شیوه دوپوش ساخته شده است. در قسمت خارجى داراى پوشش کاشیهاى فیروزه اى با نقوش هندسى و کتیبه هایى به خط ثلث، نستعلیق و کوفى بنایى است که سازمان ملى حفاظت آثار باستانى آن در سال 1354 از محل کمکهای سازمان اوقاف و امور خیریه مرمت و تعمیر نموده است. درب منبت حرم به نام شاه طهماسب و مورخ به سال 950 هـ.ق است و اثر تاریخى و هنرى مهمى به شمار مى رود و داراى کتیبه است. کتیبه داخل حرم شامل نوشته هایی به خط ثلث است که در قسمت پایین آن شاه طهماسب صفوى و تاریخ 956 هـ.ق ثبت است.

       این بنا در سال 1317 ش با شماره 319 در فهرست آثار ملى ایران به ثبت رسیده و در سال 1382 با نظارت کارشناسان میراث فرهنگى استان تهران مرمت و باز سازى شده است.



امامزاده حسین رضا(ع)

       از بناهاى تاریخى ورامین، بقعه امامزاده حسین رضا(ع) واقع در خیابان طالقانى، خیابان حسین رضا(ع) است که ساختمان برج مانند آن آجرى و هشت ضلعى با گنبدى کوتاه و مدور است که یک ورودى (ایوان) به آن افزوده شده است. بنا داراى گچبرى هاى زیبا و خطوط برجسته اى از آیات قرآنى است که قسمتهایى از آن از بین رفته و فقط گچبری داخل حرم باقى مانده است. کاشیهاى معرق باقى مانده بر روی محراب این بنا نیز به زمان مغول باز مى گردد. ضریح آلومینیومی بقعه به ابعاد 2*2*5/2 متر در سال 1369 نصب گردیده است. ساختمان بقعه مزبور در سال 1379 جزو آثار تاریخى به ثبت رسیده است.


------------------------------------------------------------------

 

امامزادگان  شهررى



امامزاده ابراهیم(ع)

       یکی دیگر از نوادگان امام موسى بن جعفر(ع)، امامزاده ابراهیم(ع) است که بقعه ایشان در روستاى اندرمان خیابان شهید رجایى، خیابان امامزاده ابوالحسن(ع) واقع شده و ملجاء و ماواى زائرین و بازدید کنندگان است. ساختمان بقعه در سال 1403 هـ.ق ساخته شده و مشتمل بر گنبد ضربى کوتاه و ایوان است که کتیبه اى بر پیشانى آن نقش بسته است. این بنا در محوطه اى مشجر قرار دارد. نماى داخل حرم تماماً رنگ آمیزى شده و صندوق مشبک ساده ای از جنس چوب روى مرقد را پوشانیده است.



امامزادگان سید ابراهیم و سید اسماعیل(ع)

       این بقعه مطهر که معروف به امامزاده قلعه شیخ است در قسمت شرقى بخش کهریزک در محله قلعه شیخ و در امتداد خیابانى که به طرف آسایشگاه معلولین کهریزک مى رود واقع گردیده است و اطراف آن قبرستان عمومى محل قرار دارد .امامزادگان واجب التعظیم سید ابراهیم و سید اسماعیل(ع) از نوادگان امام موسى بن جعفر(ع) هستند. بناى این بقعه، بسیار قدیمى و داراى رواق ورودى آجرى به اتاقهاى ضربى بوده که در سال 1375 مرمت و نوسازى شده است. طرح جامع بقعه اخیراً به تصویب سازمان اوقاف و امور خیریه رسیده و براى اجرا آماده است. اخیراً ضریح جدیدى با روکش طلا بر روى مرقد نصب گردیده است. این بقعه جزو آثار ملى به ثبت رسیده است. محوطه بقعه مزبور بسیار وسیع و بیش از 9 هکتار وسعت دارد و با توجه به قرار گرفتن در منطقه کهریزک از موقعیت مناسبى برخوردار است. طرح نوسازی و توسعه این بقعه تهیه گردیده و ساختمان ادارى و حسینیه آن در حال اجراء است و بقیه طرحها به مرور زمان اجرا خواهد شد.



امامزادگان سید ابراهیم و سید اسماعیل(ع)

       بقعه مبارکه امامزادگان سید ابراهیم و سید اسماعیل(ع) در جنوب شرقى تهران، قلعه دولت آباد واقع شده است. نسب آن بزرگواران را به امام موسى کاظم(ع) مى رسانند. بناى بقعه به صورت مربع مستطیل و تک اتاقی معمولى و فاقد گنبد و سازه آن فلزى است که به تازگى توسط مردم محل و خیرین احداث گردیده است. زیر بناى کلى محوطه 120 متر و حرم 60 متر مربع است. ضریح آن چوبى و بدون شیشه محافظ و داراى قفل است. زائران بقعه عمدتاً از خواهرانند. بقعه داراى امکانات رفاهى است.



امامزاده رقیه(س)

       بقعه متبرکه امامزاده رقیه(س) که از نوادگان امام هفتم شیعیان حضرت امام موسی کاظم(ع) و خواهر امامزادگان ابراهیم و اسماعیل(ع) است، در روستاى بتائین، بین کهریزک و اتوبان قم ـ تهران واقع گردیده است. بناى بقعه محقر و نوساز ایشان، داراى گنبد کوچک ضربى سیمانى و یک ورودى است. نماى ورودى تماماً کاشى شطرنجى جدید سبزفام است و نام صاحب بقعه بر بالاى آن بر کاشى کوچک لاجوردى نقش بسته و نیز در طرفین درب ورودى دو کتیبه عمودى کوتاه به خط نستعلیق بر کاشی لاجوردى وجود دارد که بر یکى حدیث "کلمه لااله الاالله حصنى ..." و بر دیگرى شعر "علی الله فى کل الامور توکلى و فى الخمس اصحاب الکساء توسلی" نوشته شده است.

       در میان حرم مطهر که 16 متر مربع وسعت آن است مقبره امامزاده به صورت مرتفع نمایان است که با پارچه هاى سبز و چند عدد گلدان مزین شده است. دیوارهاى حرم، سفیدکارى و رنگ آمیزى شده است. در سال 1382 ضریح هشت ضلعى با طرح مشبک با روکش آب طلا بر روى مرقد نصب گردیده است. ضمناً با اضافه شدن ملک مسکونى مجاور به حرم امامزاده توسط بانى خیر، نسبت به توسعه آن اقدام شده است.



امامزادگان سه دختران(س)

      در قسمت شرقى شهررى در امتداد خیابان شهید قمى، جنب بوستان (پارک)، که قبلاً به نام قبرستان سه دختران مشهور بوده، دو بقعه ساده با فاصله کمی از یکدیگر قرار دارند، یکى معروف به امامزاده سه دختران و دیگرى معروف به دو برادران. گفته مى شود امامزادگان سه دختران از نوادگان حضرت موسى بن جعفر(ع) به شمار مى روند. ساختمان بقعه سه دختران 48 متر مربع وسعت دارد. نمای آن سیمانى است و گنبدى بر فراز آن بنا گردیده است که احتمالاً در عهد قاجار احداث شده باشد. در سال 1377 توسط اداره اوقاف و امور خیریه شهرری مرمت و تعمیراتى در این بقعه صورت گرفته است. طرح توسعه بنا تهیه گردیده که در آینده به مورد اجرا گذاشته خواهد شد. در میان حرم سنگ قبرى بتونی طراحى شده که اطراف آن سنگ و نرده هاى فلزى نصب گردیده است. این بقعه جزو آثار ملى به ثبت رسیده است.



امامزاده شعیب(ع)

       یکی دیگر از بقاع متبرکه شهررى، بقعه مبارکه امامزاده شعیب ابوموسی(ع) واقع در جاده ورامین، روستاى فیروز آباد است که مورد توجه و اقبال اهالى است. مى گویند امامزاده شعیب(ع) از نوادگان امام موسى کاظم(ع) است. بناى بقعه آجرى و داراى گنبدى ضربى ویک ایوان است که قسمتهایى از آن فرسوده و ویران شده و نیاز به تعمیر یا باز سازى دارد. در سال 1381 طرح مرمت بقعه به تایید میراث فرهنگى رسیده و در حال اجرا است. بقعه مزبور با شماره 3377 جزو آثار ملى به ثبت رسیده است.



امامزاده على اکبر(ع)

       در فاصله 15 کیلومترى تهران و نزدیک آستان حضرت امام خمینی(ره)، روستاى پلائین قرار دارد. بقعه متبرکه امامزاده على اکبر(ع) در این روستا واقع شده است. این امامزاده را به حضرت امام موسى بن جعفر(ع) نسبت مى دهند. ساختمان اصلى بقعه قدیمى، خشت و گلى و داراى گنبدى خشتى بوده و جنبه تاریخى دارد. این بنا که جزو آثار ملى نیز به ثبت رسیده، در سال 1374 با نظارت میراث فرهنگى استان تهران مورد مرمت و توسعه قرار گرفته که اجرای آن مدت سه سال به طول انجامیده است. مخارج طرح مزبور توسط موقوفه ثلث حضرت علیا پرداخت گردیده است. دیوارهاى داخلى حرم، سفیدکارى و کاشیکارى شده و محراب کاشیکارى شده زیبایى نیز در آن وجود دارد. ضریح بقعه به صورت مشبک با روکش طلاست که در سال 1381 احداث و در حرم این بقعه نصب گردیده است. محوطه بقعه به مساحت 3500 مترمربع دیوارکشى و درختکارى شده و محل مناسبى براى تفریح واستراحت زائرین محترم است. مسئولین مربوطه در این بقعه همزمان با طرح توسعه، در حال احداث حسینیه در مجاورت آن نیز هستند.



امامزاده هادى(ع)

         بقعه متبرکه امامزاده هادى(ع) در مسیر جاده قدیم شهررى، بین خیابان فداییان اسلام و ابن بابویه در محوطه اى و سیع و پر درخت، که محوطه گورستان است، واقع گردیده و اخیراً توسط شهردارى، محیط آن فضاسازى و دیوارکشى شده است.نسب شریف امامزاده هادى(ع)، طبق کتیبه مرقد، به امام موسى کاظم(ع) مى رسد. بقعه اصلى به صورت چهارضلعی، آجرى و به طرز کاملاً ساده بنا شده و در طرف غرب آن مسجدى به نام مسجد ماشاءالله ضمیمه گردیده که مساحت اعیانى بقعه و مسجد جمعاً 250 متر مربع است. ابعاد داخلى حرم تقریباً 36 متر مربع است. این مرقد داراى یک سنگ قبر مرتفع و فاقد ضریح است. اطراف مرقد با خشتهای کاشى زمینه زرد داراى گلهاى بوته جقه ظریف عهد قاجار مزین گردیده و سطح فوقانى مرقد پوشیده از کاشیهاى معرق قدیمى است که بر روى آن به خط ثلث بر زمینه لاجوردى، عبارتى مبنى بر احداث بنا توسط ابوالمظفر شاه طهماسب بهادرخان آمده است. کتیبه دیگرى هم به خط نستعلیق در بالاى ضلع شرقى مرقوم است که حاوى این عبارات است: "این مرقد شریف حضرت امامزاده هادى ابن سراوین ابن حضرت امام موسى کاظم(ع) با یک خواهرش حضرت زینب خاتون در اینجا مدفون و شهید مى باشند و قاتل ایشان منصور دمشقى 1286" با مطالعه این دو کتیبه معلوم مى شود بناى موجود امامزاده از آثار زمان شاه طهماسب صفوى (930 تا 984 هجری) است و در سال 1286 در زمان ناصرالدین شاه، این مرقد تعمیر شده و مسجد یاد شده نیز در همان سال متصل به بقعه گردیده و بناى کوچک قدیمى توسعه داده شده است. بقعه مزبور جزو آثار ملى به ثبت رسیده است.


------------------------------------------------------------------

 

امامزادگان  شهرستان شهریار



امامزاده ابراهیم(ع)

         بقعه امامزاده ابراهیم(ع) معروف به امامزاده حاتم کش در شهریار، مهرویلای جنوبى (ترک آباد) واقع شده است. گفته مى شود وى از نوادگان موسى بن جعفر(ع) است. این بقعه زیربنایى حدود 40 مترمربع دارد و نسبتاً قدیمى و فاقد الحاقات جانبى است.



امامزاده ابراهیم(ع)

        امامزاده ابراهیم زرکان، در شهریار، در روستاى الورد دهستان رزکان واقع شده است. آن حضرت از نوادگان امام موسى بن جعفر(ع) است. بناى امامزاده شامل ساختمانى بسیار قدیمى است که جزو آثار باستانى و دارای گنبدی از خشت و گل و فاقد گلدسته و بناهاى الحاقى است. ضریحی فلزى بر روى مرقد امامزاده نصب شده است.



امامزادگان ابوالحسن على و ابوعبدالله الحسین(ع) (حضرتین)

        بقعه امامزادگان ابوالحسن على و ابوعبدالله الحسین(ع) که به حضرتین معروف هستند، در تهران، شهرقدس (قلعه حسن خان) واقع شده است. طبق شجره نامه، ایشان از نوادگان امام موسى کاظم(ع) است. قدمت بناى بقعه به دوره صفویه بازمى گردد. ساختمان امامزاده شامل چهارطاقى است. جرزهاى آن از خشت و گل است و ضخامت دیوارهای آن به 5/1 متر مى رسد. این بنا داراى گنبدى به سبک تقریباً مخروطى است. فضاى سبز پیرامون بقعه با درختان کهنسال بیش از سیصد سال، منظره زیبایى را به این مکان بخشیده است. این بقعه داراى امکانات مناسبى جهت استفاده زائرین محترم است.



امامزاده احمد(ع)

        بقعه این امامزاده در روستاى یبارک، در شهریار، جاده رباط کریم واقع گردیده است. گفته مى شود ایشان از نوادگان امام موسى کاظم(ع) است. این بقعه داراى ساختمانى با قدمت تاریخى و بناى آن به صورت آجرى و داراى گنبد آجرى رنگ آمیزى شده است. نمای داخل بقعه سفیدکارى و کف آن سنگ کارى شده است. بنا فاقد گلدسته و الحاقات جانبى است.



امامزاده اسماعیل(ع)

        بقعه امامزاده اسماعیل در خیابان انقلاب شهرستان شهریار واقع شده است. بر طبق شواهد، ایشان فرزند امام موسى بن جعفر(ع) است. ساختمان قدیمى بقعه اخیراً بازسازى شده و با اسکلت فلزى و سقف بتونى پیش ساخته احداث گردیده و داراى گنبد آجرى و گلدسته هاى کاشیکارى شده است. داخل بقعه آینه کارى شده و ضریح آن فلزى است. بناى بقعه به صورت یک مجموعه داراى دو صحن شرقى و غربى است و اطراف آن را رواقها فرا گرفته است. علاوه بر مجموعه فرهنگى قبلی، مجموعه فرهنگی بزرگى نیز به مساحت 4500 مترمربع در این بقعه در حال احداث است. همچنین مدرسه علمیه و ساختمانى در سه طبقه جهت فعالیتهاى آموزشى در این بقعه احداث شده است. فضاى سبز زیبایى در صحن پشت امامزاده وجود دارد.



امامزاده افطس(ع)

       بقعه امامزاده افطس شهریار در جاده رباط کریم و در روستاى بکه واقع است. ایشان از نوادگان موسى بن جعفر(ع) است. ساختمان بقعه قدیمى است و داخل آن فاقد تزیینات و دارای گچکاری ساده است. نماى خارجى بقعه با سیمان سفید پوشیده است. این بقعه دارای گنبد، فاقد گلدسته و داراى ضریح چوبى است و جزو آثار باستانی ثبت گردیده است. اخیراً با همکارى هیات امنا، رواقى در اطراف بقعه در حال احداث است.



امامزاده بى بى رقیه(س)

       بقعه امامزاده بى بى رقیه(س) در روستاى دهمویز واقع در مسیر جاده تهران به شهریار قرار دارد. گفته مى شود ایشان از نوادگان امام موسى کاظم(ع) است. ساختمان امامزاده قدیمى و داراى گنبدى خشتى و فاقد گلدسته و دیگر الحاقات جانبى است.



امامزاده بى بى سکینه(س)

       بقعه امامزاده بى بى سکینه(س) در جاده ملارد و در مسیر جاده ترانزیت غرب کشور جنب صالح آباد خاتونلر شهرستان شهریار واقع شده است. براساس شواهد تاریخى، ایشان دخت مکرمه حضرت امام موسى کاظم(ع) و خواهر گرانقدر ثامن الائمه حضرت امام رضا(ع) و حضرت معصومه (س) است. این امامزاده یکى از مشهورترین بقاع متبرکه در منطقه شهریار است و از آنجایى که آن حضرت داراى کرامات بسیارى است، علاقمندان فراوانى دارد که در ماههاى محرم، صفر و سایر مناسبتها به زیارت ایشان مشرف مى شوند. بناى بقعه کاملاً نوساز و داراى تزیینات معمارى اسلامى از قبیل کاشى کارى و آیینه کاری است.ضریح فلزى داخل حرم مطهر در سال 1372 توسط هنرمندان اصفهانی طراحى و نصب گردیده است. بقعه مزبور داراى گنبدى آجرى با پوشش کاشى خشتى است که اخیراً ساخته شده است. دو گلدسته نیز در طرفین ایوان ورودى بنا گردیده است. این امامزاده داراى 40 باب زائرسرا با 115 اتاق جهت استراحت و اسکان زائران و نیز امکانات اولیه جهت زوار است. در فضاى صحن امامزاده قبور شهدا قرار دارد. در مجاورت این بقعه بازارچه اى فصلى برپا مى گردد.



امامزادگان احمد و رضا(ع)

       بقعه امامزادگان احمد و رضا(ع) در دهستان رزکان در مسیر جاده شهریار به تهران واقع شده است. نسب ایشان به حضرت امام موسى کاظم(ع) مى رسد. ساختمان بقعه مزبور قدیمى با دیوارهاى باربر و پلان مربع شکل است و نمای خارجى آن به صورت آجرنماست. این بقعه داراى گنبدى آجرى با نماى داخلى سفیدکارى است. این بنا جزء آثار باستانى و فاقد الحاقات جانبى است. در سالهاى اخیر ازاره داخل بقعه به ارتفاع 5/1 متر سنگ و بقیه تا سقف آیینه کارى شده است.



امامزادگان جعفر و محسن(ع)

      بقعه امامزادگان جعفر و محسن(ع) در روستاى خاوه در شهریار، جاده کهنز واقع شده است. برابر اقوال، ایشان از نوادگان امام موسى بن جعفر(ع) میباشند. ساختمان بقعه شامل بنایى قدیمى است که جزو آثار باستانى مى باشد. دیوارهاى بقعه با آجرنما پوشیده شده، گنبد آن از خشت و گل ساخته شده و فاقد گلدسته، ضریح و دیگر الحاقات است. این بقعه در سالهاى اخیر بازسازى گردیده است. طرح جامع بقعه مزبور آماده شده و در آینده نزدیک به مورد اجرا گذاشته خواهد شد.



امامزاده حمزه(ع)

       بقعه این امامزاده در روستاى شهرآباد بزرگ واقع در 20 کیلومترى غرب شهریار، در مسیر جاده ترانزیت غرب کشور قرار دارد. گفته مى شود آن حضرت از نوادگان امام موسى کاظم(ع) است. این بقعه در مساحتى حدود 4000 متر مربع قرار دارد و زیربناى آن حدود 100 متر مربع است. بناى قدیمى بقعه داراى گنبد خشتى و فاقد گلدسته است و در سالهاى اخیر بازسازى گردیده است. بناى این بقعه جزو آثار باستانى است.



امامزادگان شعیب و دانیال(ع)

       بقعه این امامزادگان در روستاى رامین در منطقه شهریار قرار دارد. گفته می شود ایشان از نوادگان امام موسى کاظم(ع) است. این بقعه شامل ساختمانی منفرد با گنبدى آجرى است. بقعه مزبور در میان گورستان عمومی واقع گردیده است.



امامزاده عباسعلی(ع)

      بقعه امامزاده عباسعلى(ع) در روستاى حصارساتى واقع در جاده شهریار به رباط کریم قرار دارد. گفته مى شود ایشان از نوادگان امام موسى کاظم(ع) است. بنای قدیمى بقعه داراى گنبدى از خشت و گل و فاقد بناهاى الحاقی است. نماى بقعه سنگ کارى شده و حسینیه اى در مجاورت آن احداث گردیده است. این بقعه جزو آثار باستانى است.



امامزاده عبدالله(ع)

      بقعه متبرکه امامزاده عبدالله(ع) در روستاى رزکان، در مسیر جاده روستای اسکمان به دهشاد شهرستان شهریار واقع شده است. آن حضرت از نوادگان حضرت امام موسى بن جعفر(ع) است. ساختمان بقعه قدیمى و در قسمت جنوبى جاده و خارج از روستاست. این بقعه به صورت چهاردیوارى با گنبدى گلى و بسیار قدیمى است که داخل آن سفیدکارى شده است. بقعه مزبور فاقد گلدسته و الحاقات جانبى و جزو آثار باستانى است. در سال جاری ضریحى آهنى جهت پوشش مرقد مطهر ساخته شده و نصب گردیده است.


امامزاده عبدالله(ع)

      بقعه امامزاده عبدالله(ع) در روستاى یوسف آباد صیرفى واقع در شهریار، جاده رباط کریم قرار دارد. گفته مى شود آن حضرت از نوادگان امام موسی کاظم(ع) است. این امامزاده شامل ساختمانى قدیمى با پلان مربع است که داراى گنبد آجرى فاقد گلدسته و ضریح است و نماى داخلى آن سفیدکارى شده است. این بنا فاقد الحاقات جانبى است و گورستانی عمومى در بخشى از محوطه بنا قرار دارد.



امامزاده عبدالله(ع)

      امامزاده عبدالله(ع) در روستاى سعیدآباد، واقع در مسیر جاده تهران به شهریار قراردارد. گفته مى شود آن حضرت از نوادگان امام موسى بن جعفر(ع) است. ساختمان بقعه ایشان شامل بناى آجرى بسیار قدیمى است که داراى گنبدى آجرى، فاقد گلدسته و ضریح و دیگر الحاقات است و دیوارهاى داخل بقعه سفیدکارى شده است.



امامزاده عبدالله(ع)

      بقعه امامزاده عبدالله(ع) در شهرصبا (صباشهر) در مسیر جاده رباط کریم به شهریار واقع شده است. به نقلى، ایشان از نوادگان موسى بن جعفر(ع) است. ساختمان بقعه قدیمى و داراى دیوارهاى آجرى و همچنین گنبد آجرى رنگ آمیزى شده است. نماى داخلى آن نیز سفیدکارى و فاقد تزیینات است. داراى ضریحى چوبى است و اطراف بقعه نیز به صورت چهار دیوارى است. بنا داراى الحاقات جانبی شامل مسجد، دفتر هیات امنا و آبدارخانه است و فاقد گلدسته است و قبرستانى در بخشى از محوطه وجود دارد.



امامزاده فرخنده خاتون(س)

      بقعه متبرکه امامزاده فرخنده خاتون(س) در روستاى ویره در مسیر جاده رباط کریم به شهریار واقع شده است. گفته مى شود ایشان از نوادگان امام موسى کاظم(ع) است. بناى بقعه شامل ساختمانى قدیمى با گنبدى آجری است که داخل آن سفیدکارى شده و داراى ضریح چوبى است. بقعه مزبور اخیراً با نظارت میراث فرهنگى کرج در حال بازسازى و نصب ضریح آهنى است.



امامزاده قاسم(ع)

      بقعه این امامزاده در مردآباد واقع در شهریار و در مسیر جاده ترانزیت غرب کشور قرار دارد. آن حضرت از نوادگان امام موسى کاظم(ع) است. بقعه قدیمى این امامزاده داراى نماى آجرى ساده و گنبدى از خشت و گل است و فاقد گلدسته، ضریح و دیگر الحاقات جانبى است .       



امامزادگان مهدى و جعفر(ع)

       بقعه امامزادگان مهدى و جعفر(ع) در روستاى جوقین واقع در جاده رباط کریم و در فاصله هشت کیلومترى شهریار قرار دارد.گفته مى شود آن حضرت از نوادگان امام موسى کاظم(ع) است. مساحت این بقعه حدود 3000 متر مربع و زیربناى آن 150 متر مربع است و داراى بناى آجرى و قدیمى با گنبدى از خشت و گل است که فاقد گلدسته و بناهای الحاقى است. این بقعه جزو آثار باستانى است. در سالهاى اخیر مسجد و حسینیه اى در این بقعه ساخته شده که از چهار طرف به آن متصل گردیده است. ازاره داخل حرم به ارتفاع یک متر سنگ و بقیه گچکارى شده است.


امامزاده هارون(ع)

     بقعه امامزاده هارون در روستاى کرد امیر در شهریار، جاده رباط کریم واقع شده است. گفته مى شود ایشان از اعقاب امام موسى کاظم(ع) است. ساختمان بقعه آن حضرت بسیار قدیمى و داراى گنبدى خشتى است که فاقد گلدسته و الحاقات جانبى است. این بقعه با نظارت میراث فرهنگى در حال بازسازى و نصب ضریح آهنى است.



امامزاده یحیی(ع)

      بقعه این امامزاده در روستاى بکه در شهریار، جاده رباط کریم واقع شده است. بنابر اقوال، ایشان از نوادگان حضرت موسى بن جعفر(ع) است. ساختمان بقعه بسیار قدیمى و دیوارهاى آن آجرى و داراى گنبدى از خشت و گل است.


------------------------------------------------------------------

امامزادگان شهرستان فیروزکوه



امامزاده اسماعیل(ع)

      بقعه امامزاده اسماعیل فیروزکوه در مرکز بافت قدیم شهر فیروزکوه و در شمال کوه منفردى واقع گردیده که قلعه قدیمى فیروزکوه روى آن کوه ساخته شده است. نسب این امامزاده به امام موسى کاظم(ع) مى رسد. بنای اولیه بقعه امامزاده اسماعیل(ع) احتمالاً مربوط به قرن ششم یا هفتم هجری بوده، لکن بناى قبلى بقعه امامزاده که شامل راهروهایى کوچک همراه با چند اتاق و گنبدى بر روى آن بود، در سالهاى اولیه انقلاب خراب گردیده و امروزه بنایى دو طبقه بر روى آن ساخته شده است. تاریخ احداث بناى جدید را سال 1401 هجری قمرى بر روى ضریح امامزاده حک کرده اند. امروزه تمام سطح نماى داخلى امامزاده و سقف آن آینه کارى شده و کف آن نیز سنگ فرش شده است. در جوانب صحن اصلی، فضاهایى جهت ارائه خدمات بهتر به زائرین احداث شده که نماى سطح همه آنها از سنگ است. بنابراین بقعه این امامزاده از امکانات تسبى جهت پذیرایى از زائرین برخوردار است. همچنین در سال 1380 گنبد و گلدسته هایى در طرفین درب ورودى بقعه به شکل زیبایى احداث گردیده است.



امامزاده سلطان ابراهیم (سلطان ابراهیم رضا)(ع)

       بقعه متبرکه امامزاده سلطان ابراهیم در مرکز روستاى اسور واقع در 41 کیلومترى فیروزکوه قرار دارد و نسب شریف ایشان به امام موسى کاظم(ع) مى رسد. بنای بقعه مشتمل بر دو بخش است: بخش اصلى شامل برج مقبره اى هشت ضلعی است که از سنگ لاشه و ملات ساروج ساخته شده و بخش دیگرى شامل اتاقی با یک ایوان در قسمت جلو است. درحال حاضر نماى داخلى بقعه با گچ و نماى خارجى آن با سیمان سفید اندود شده و سقف هر دو بنا با ورق گالوانیزه پوشانده شده است. بقعه این امامزاده به علت قرارداشتن در مرکز روستا و مجاورت با حسینیه روستا، از موقعیت و رونق خوبى برخوردار است.



امامزاده سید مظفرالدین(ع)

       این بقعه متبرکه در روستاى وشتان در 28 کیلومترى شمال غرب فیروزکوه واقع شده است. نسب شریف ایشان به امام موسى بن جعفر(ع) مى رسد. بنای بقعه داراى دو بخش فرعى و اصلى است. بخش اصلى بنا شامل برج مقبره اى هشت ضلعى با مصالح سنگ لاشه و ملات ساروج است که گنبد آن از داخل و خارج به صورت رک (مخروطی) و هشت ضلعى است و بخش فرعی آن نیز شامل ایوان و اتاقى مربع شکل است. سقف بیرونى بنای اصلى و فرعى در سالهاى اخیر با ورق آلومنیوم پوشانده شده است. در بناى الحاقى بقعه مزار شهداى جنگ تحمیلى روستای وشتان قرار دارد. بقعه این امامزاده از وضعیت مناسب و مطلوبى جهت پذیرایی از زائرین محترم برخوردار است.



امامزادگان محمد و محمود(ع)

       روستای بادرود در فاصله 14 کیلومترى شمال غربى فیروز کوه قرار دارد. بقعه متبرکه امامزادگان محمد و محمود در انتهاى قسمت شمالى روستا و جایى که روستا به صخره کوههاى طبیعى ختم مى شود قرار گرفته است. این امامزاده با توجه به زیارتنامه موجود، از نوادگان امام موسی بن جعفر(ع) و از برادرزادگان حضرت شاه چراغ(ع) برادر امام رضا(ع) است. بناى قدیمى بقعه این امامزادگان که احتمالا مربوط به قرن هفتم یا هشتم هجرى بوده در سالهاى گذشته به کلى خراب شده و هم اکنون بنایى جدید به جاى آن ساخته شده است. در سمت جنوب غربى بقعه درخت چنار کهنسال و سرسبزى وجود دارد که حدود 600 سال قدمت دارد. فضای اطراف این بقعه بسیار زیبا و فرحبخش است.

       افزون بر امامزادگان معرفى شده در منطقه فیروزکوه، به ذکر نام چند امامزاده دیگر این منطقه اشاره مى شود:
امامزاده سید اسماعیل(ع) ـ مزرعه اندور فیروزکوه
امامزادگان ابراهیم و اسماعیل(ع) ـ فیروزکوه
امامزاده ابراهیم(ع) ـ روستاى نجفدر
امامزاده ابراهیم(ع) ـ مزرعه زرجام روستاى سیمین دشت فیروزکوه
امامزاده عسکرى ـ روستاى شهرآباد
امامزاده صالح (ع) ـ روستاى لزور
امامزادگان هشت تن ـ روستاى دهین
امامزاده آقا سید مصطفى ـ روستاى اهنز
امامزادگان دو طفلان ـ روستاى مهاباد
امامزادگان حسین رضا و حسن رضا ـ روستاى کمند


------------------------------------------------------------------

 

امامزادگان شهرستان کرج



امامزادگان ابراهیم و محمد تقى(ع)

       بقعه این امامزادگان که از نوادگان حضرت امام موسى کاظم(ع) به شمار مى روند، در روستاى وزن در جنوب روستاى کلوان، در شمال پل خواب در 5 کیلومترى جاده کرج ـ چالوس واقع شده است. جاده منتهى به روستای مزبور از جاده اصلى چالوس جدا مى شود و حدوداً هفت کیلومتر طول دارد. مسیر این جاده به صورت خاکى، سنگلاخ و پر پیچ و خم و ارتفاع آن از سطح جاده اصلى بیشتر است. بقعه ایشان متشکل از یک بناى کوچک است که ضریح در میان آن قرار دارد و ایوانى از چهار طرف آن را فراگرفته است. سقف ایوانهاى جانبى مسطح و سقف بناى اصلى مدور است. گنبدى فلزى به رنگ مسى بر بالاى مرقد مطهر قرار دارد. بناى این بقعه به مرور زمان به دفعات مورد مرمت و بازسازى قرار گرفته است.



امامزادگان ام کبرى و ام صغرى(س)

          در میدان امام خمینى شهر اشتهارد در میان فضایى وسیع، بنایى رفیع با گنبدى بلند و کاشیکارى شده وجود دارد که آرامگاه دو بانوی بزرگوار از نوادگان امام موسى کاظم(ع) است. این بقعه از دو قسمت سردر و رواق و بناى اصلى تشکیل شده است. سردر ورودى عبارت از ایوانى به مساحت 15متر مربع با قوس بلند در وسط دو جرز آجرى در طرفین است. پس از عبور از ایوان به رواقى مى رسیم که در هر سوى آن دو غرفه کوچک و بزرگ قرار دارد. ساختمان اصلى بقعه با طول هر ضلع 6 متر، در جنوب رواق واقع گردیده و طاقنمایى با قوس تیزه دار در وسط هر ضلع ساخته شده است. گنبدى که بر فراز بقعه سر برافراشته، بلندترین گنبدى است که در این منطقه دیده مى شود. ساقه گنبد به ارتفاع تقریبى 5/3 متر است که قسمت زیرین آن با نره کاشى به اشکال لوزی مزین شده و بقیه ساقه که قاعده گنبد را تشکیل مى دهد آجرى است. بناى اصلى این بقعه با کتیبه مورخ 1089 قمری است و گنبد آن از آثار دوره صفوى به شمار مى رود و تحت شماره 753 جزو آثار تاریخى سازمان میراث فرهنگى کشور به ثبت رسیده است.



امامزاده حسن(ع)

       روستای کوچک حسنکدر در کیلومتر 55 جاده کرج ـ چالوس بعد از تنگه گسیل و برج میدانک قرار دارد. بقعه امامزاده حسن(ع) که از نوادگان حضرت امام موسى کاظم(ع) است در میان این روستا واقع شده است. بناى زیارتگاه با مساحتى حدود 200 متر مربع نوساز و داراى گنبدى کلاه خودى شکل با پوشش شیروانی است. از شبستان بزرگ بقعه نیز به عنوان مسجد استفاده مى شود. این بقعه در فهرست آثار تاریخى میراث فرهنگى استان تهران ثبت گردیده و قدمت اولیه آن مربوط به دوره صفویه است.



امامزاده حسن(ع)

       آن حضرت از نوادگان امام موسى کاظم(ع) است و بقعه او نزدیک کاخ سلیمانیه در سمت شرق بلوار امامزاده حسن(ع) در ضلع جنوب شرقى میدان قدس (شاه عباسی) در جوار دانشکده کشاورزى شهر کرج واقع شده است. بنای قدیم بقعه با گنبدى از کاشیهاى فیروزه اى همراه با خطوط کوفی، متعلق به دوره صفویه بوده و نام امامزاده در برخى از سفرنامه هاى دوره صفوى که در مورد کاروانسراى شاه عباس و کاخ سلیمانیه مطالبى نوشته اند ذکر گردیده است. در سالهاى اخیر بناى بقعه به کلى نوسازى شده و بنایى با گنبد و دو مناره رفیع به جای بناى قبلى احداث گردیده است. گنبد مزبور با کاشى معرق پوشش داده شده و گلدسته ها نیز با کاشیهاى معلقى با نقوشى از نام مبارک على(ع) پوشیده شده است. یک سالن جهت برگزارى اجتماعات و مراسم در کنار بناى بقعه احداث گردیده است. نام این بقعه در فهرست بناهای تاریخى میراث فرهنگى استان تهران به ثبت رسیده است.



امامزاده حسین(ع)

      گوراب (جوراب) یکى از آبادیهاى ارنگه بزرگ در 19 کیلومترى شمال شرق کرج و 25 کیلومترى جنوب شرقى سد فرعى امیر کبیر واقع شده و هوایى معتدل و خشک دارد و رودخانه ارنگه از شمال آن مى گذرد. کوه پورا در جنوب و کوه گورا در شمال این روستا قرار دارد. بقعه امامزاده حسین(ع) که از نوادگان امام موسى کاظم(ع) است در روستای گوراب واقع شده است. زائرین این امامزاده از تهران و کرج به این زیارتگاه مشرف مى شوند. این بناى تاریخى با شماره 968 جزو آثار تاریخی سازمان میراث فرهنگى کشور به ثبت رسیده و از یادگارهاى زمان صفویه است. بنا از سنگ و آجر و کاشى ساخته شده و گنبدى مخروطى دارد. وجود یک درخت کهنسال در محوطه بقعه به عظمت و زیبایى آن افزوده است.



امامزاده سلیمان(ع)

       بقعه متبرکه امامزاده سلیمان در 6 کیلومترى شرق بخش اشتهارد، بعد از روستاى پلنگ آباد در کنار جاده قرار گرفته است. وی از نوادگان امام موسى کاظم(ع) به شمار مى رود. بناى این بقعه از دو قسمت اصلى سردر و رواق و نیز ساختمان بقعه تشکیل شده و سردر و ورودى در جهت شمال قرار دارد و عبارت از یک ایوان آجرى با قوش بزرگ در وسط و گوشواره هاى دو طبقه اى در طرفین آن است. رواقى نیز به صورت تالار مستطیل شکلى در پشت ایوان قرار دارد که در دو طرف آن غرفه هایى براى استراحت زائرین ساخته شده است. ساختمان بقعه در هر ضلع حدود 6 متر طول دارد که در میان هر کدام طاقنمایی احداث شده و به وسیله گوشواره هایى بین آنها، هشت قوس به صورت کاربندی ایجاد گردیده است. این بنا از یادگارهاى دوره صفوى بوده و با شماره 754 جزو آثار تاریخى سازمان میراث فرهنگى کشور به ثبت رسیده است.



امامزاده سلیمان(ع)

       روستای ابهرک واقع در کیلومتر 15 جاده کرج ـ چالوس بخشى از روستاى ارنگه و تقریباً در ارتفاع بالاتر متصل به آن است. این روستا در منطقه ای کوهستانى و خوش آب و هوا قرار دارد. محل کوچکى از روستاى ابهرک، کچان نام دارد. بقعه امامزاده سلیمان(ع) که گفته مى شود از نوادگان  حضرت امام موسى کاظم(ع) است در محله مزبور واقع شده است. بناى بقعه که ساخت آن به دوره صفویه باز مى گردد، متشکل از یک حیاط کوچک، ایوانى راهرو مانند در سمت شرق و جنوب و یک اتاق اصلى با سقف مسطح است و گنبدى مخروطى با پوششى فلزى بر فراز آن قرار دارد. پوشش داخلى بنا با گچبرى و طاقنماهاى محراب مانند تزیین گردیده است. این بنا با شماره 6563 در سازمان میراث فرهنگى کشور به ثبت رسیده است.



امامزاده شاهزاده عسکرى(ع)

        این بقعه در جنوب غربى روستاى خور ارنگه در مسیر جاده چالوس قرار دارد. ساختمان زیارتگاه از یک بناى کوچک چهار گوش و ایوانى در چهار طرف آن تشکیل شده که ضریح چوبى امامزاده در آن نصب شده است. بناى مزبور از سنگ و گل ساخته شده و داخل آن گچکارى است. اهالى روستا نسب امامزاده را از نوادگان حضرت امام موسى کاظم(ع) مى دانند. از گذشته های دور از محوطه بقعه جهت دفن اموات استفاده شده است. تاریخ برخى از سنگ قبرها، مربوط به قرون نهم، دهم و یازدهم هجرى است که نشان دهنده قدمت اولیه بنا در زمان صفویه است. این بقعه با شماره 6576 جزو آثار تاریخى سازمان میراث فرهنگى کشورى به ثبت رسیده است.



امامزاده عبدالله(ع)

      بقعه امامزاده عبدالله(ع) که از نوادگان امام موسى کاظم(ع) به شمار می رود، در روستاى على آباد گونه در غرب مهرشهر کرج و در حدود 14 کیلومترى این شهرستان واقع شده است. بناى هشت ضلعى و نوساز بقعه با مساحتى حدود 100 متر مربع بر روى تپه اى بلندتر از زمینهای اطراف خود قرار دارد. گنبد مدور بقعه در سال 1382 با پوشش فلزى آلومنیومى به شکل کاملاً سنتى ساخته شده است. در فهرست بناهاى تاریخى میراث فرهنگی استان تهران، قدمت اولیه بناى مزبور، دوره قاجار ذکر شده است.



امامزادگان عبدالله و طاهر(ع)

       این بقعه متبرکه متعلق به دو تن از نوادگان حضرت امام موسى کاظم(ع) است که در روستاى کندر در کیلومتر 29 جاده کرج ـ چالوس واقع شده است. روستای مزبور از طریق جاده اى خاکى به مسافت 15 کیلومتر به محل پاسگاه انتظامى آدران وصل مى گردد. قدمت اولیه بنا همزمان با دوره صفوی بوده لکن ساختمان فعلى شامل اتاق کوچکى است که ایوانى جنوب و غرب آن را احاطه کرده است. بقعه مزبور در محوطه محصور قبرستان روستاى کندر قرار دارد.



امامزاده محمد(ع)

       امامزاده محمد(ع) از نوادگان امام موسى کاظم(ع) است. بقعه آن حضرت در روستای حصارک در حاشیه جنوبى جاده قدیم کرج در حدود 6 کیلومترى غرب این شهر، بعد از سه راه گوهردشت در انتهاى کوچه اى به نام امامزاده محمد، در باغ نسبتاً وسیعى واقع شده است. بناى بقعه با مساحتى حدود 800 متر مربع داراى صحن وسیع، ایوان کاشیکارى با دو مناره مرتفع در طرفین آن و گنبد دو پوش بزرگ با پوشش کاشیکارى است. همچنین مساحت حدود 1500 متر مربع از پیرامون بقعه همسطح سازى شده است. اگر چه قدمت بقعه مزبور در فهرست آثار تاریخى میراث فرهنگى استان تهران به دوره صفویه برمى گردد، لکن تاسیسات و ابنیه بقعه کاملا نوسازى شده و فعالیتهاى عمرانی همچنان ادامه دارد.



امامزادگان هاشم و هارون(ع)

       بقعه متبرکه این امامزادگان که از نوادگان حضرت امام موسى کاظم(ع) به شمار مى روند، در شمال پل روستاى لیلستان در کیلومتر 6 جاده کرج ـ چالوس در میان فضاى سبز درختان قراردارد. بناى اصلى زیارتگاه کاملاً جدید و شامل فضاى کوچکى است که ضریح آلومنیومى در وسط آن قرار گرفته و ایوانى با سقف مسطح از سه طرف آرامگاه را در میان گرفته است. بنایی جهت اسکان زائرین در این بقعه احداث گردیده است. وجود دو اصله درخت کهنسال در محوطه بقعه حکایت از قدمت آن دارد.


------------------------------------------------------------------

 

امامزادگان شهرستان کن



امامزادگان جعفر و حمیده خاتون(ع)

       بقعه مبارکه امامزاده جعفر و حمیده خاتون(ع) در بلوار آیت الله اشرفی اصفهانى، منطقه باغ فیض در محوطه اى وسیع و مشجر، به مساحت حدود 7000 متر مربع و در مجاورت باغات کن واقع گردیده است. چند اصله درخت چنار تنومند قدیمى و چشمه آبى گوارا در محوطه بقعه، فضاى مطلوبى را به وجود آورده است. امامزادگان جعفر و حمیده خاتون(س) از نوادگان حضرت موسى بن جعفر(ع)به شمار مى روند. بنای آجرى بقعه به مساحت 600 متر مربع از سال 1370 مورد بازسازى قرار گرفته و شامل ایوان، حرم وسیع و غرفه هایى در طرفین آن است. ایوان بقعه داراى یک در بزرگ اصلی و دو در کوچک است که به واسطه چند پلکان وارد حرم مى شوند. دو ضریح فولادى مجزا در سال 1377 بر روی مرقدهای شریف امامزادگان(ع) نصب شده است و سقف حرم تماماً آینه کارى شده و لوستر نسبتا بزرگ و مجللى داخل حرم بر شکوه آن افزوده است. اخیراً طرح توسعه ساختمان فرهنگى بقعه در قالب طرحى جامع توسط اداره اوقاف و امور خیریه کن در حال اجرا است. ضمناً قبور تعدادى از شهداى انقلاب اسلامى و دفاع مقدس در مقابل بقعه مزبور واقع شده است.



امامزاده سید محمد(ع) (نوربخش)

      در فاصله 20 کیلومترى غرب تهران، جاده امامزاده داود(ع) و درمیان باغات روستاى سولقان محله وسط، بقعه متبرکه امامزاده سید محمد(ع) معروف به نوربخش قرار دارد. استاد منوچهر ستوده به نقل از صاحب "هفت اقلیم" درباره این بزرگوار مى گوید: "سید محمد نوربخش در آغاز عهد شباب به ولایـت قصران درآمد و در دیه سولقان رحل اقامت افکند و جمعى فراوان مرید وى شدند و به متابعتش درآمدند. گفته مى شود آن حضرت از فرزندان امام موسى بن جعفر(ع) و نسب ایشان طبق سنگ قبر مطهر چنین است: "تربت فیض آثار فخرالمحدثین ... سیدالمجاهدین، هفدمین فرزند امام موسى بن جعفر(ع) مولانا امیر سید محمد نوربخش(ع) متوفى 869 هـ.ق". بناى اصلى بقعه متبرکه امامزاده سید محمد(ع)، ساده و آجرى بوده و توسط بانوى عارفه اى کامل و واصل به نام "بى بى کوکب اعظم کاکویى" و دیگر افراد خیر به طرز جالبى باز سازى شده است. گنبد بناى شلجمى و دارای گلدسته اى کاشیکارى شده است. بقعه مزبور درسال 1382 توسط اداره اوقاف و امور خیریه کن بار دیگر تعمیر و مرمت شده است. به گفته اهالى ده سولقان، از جمله زائرین این بقعه، مسلمانان پاکستانى هستند که به این امامزاده اعتقاد راسخى دارند.



امامزاده شعیب(ع)

         این بقعه متبرکه در میان باغهاى اطراف کن در محله سرآسیاب واقع شده و از ابنیه داراى ارزش فرهنگى تاریخى و مربوط به دوره صفویه است. بناى بقعه 25 مترمربع و داراى یک حیاط کوچک و حوض آب است. سقف بنا شیروانى و نمای داخلى آن سفیدکارى و نقاشى شده و به تمثالها و شمایلهایى مزین گردیده است. ضریح بقعه، قدیمى و چوبی بوده که در سال 1382 ضریح جدیدى توسط استادکاران یزدى ساخته شده  و به جاى ضریح قبلى نصب گردیده است. امامزاده شعیب(ع) از فرزندان امام موسى کاظم(ع) است. این بقعه از امکانات رفاهى مطلوبی براى استفاده زائرین محترم برخوردار است.



امامزاده على بن جعفر(ع)

      آستانه مبارکه على بن جعفر(ع) در محله سرآسیاب کن، از مکانهاى مهم مذهبى در غرب تهران است که مورد توجه و احترام اهالى منطقه قرار دارد. امامزاده على بن جعفر(ع) معروف به امامزاده جعفر، از اولاد و احفاد امام موسى کاظم(ع) است. بناى بقعه شامل ایوان کاشیکارى، رواق سرتاسرى و حرم است. گنبد آن شلجمى شکل است و همچون نگینى جلب توجه مى نماید. حرم داراى کاشیکارى خشتى به نام چهارده معصوم(ع) و آیینه کارى و ضریح مشبک فولادى نفیس است. بر کاشیکارى موجود درب ورودى بقعه آن حضرت نوشته شده: "مقدار ثلث ارثیه مرحومه مغفوره حاجیه آمنه خاتون عبدالوهاب صرف تعمیر بناى این امامزاده عظیم الشان گردید."


------------------------------------------------------------------

 

امامزادگان شهرستان پاکدشت



امامزاده ابراهیم(ع)

      یکی از اماکن مذهبى شهرستان پاکدشت، بقعه متبرکه امامزاده ابراهیم(ع) از نوادگان امام موسى کاظم(ع) است که در شمال روستاى ارمبویه در فاصله 8 کیلومترى پاکدشت در میان انبوهى از درختان کاج و چنار و مزارع پنبه محصور گریده و از موقعیت خوبى برخوردار است. اصل ساختمان امامزاده مربوط به دوره قاجار وسایر قسمتهاى آن جدیدالاحداث است. اصل ساختمان امامزاده مربوط به دوره قاجار و سایر قسمتهاى آن جدیدالاحداث است. گنبد بقعه مدور از خشت و گل ساخته شده است. نام این بنا در فهرست آثار تاریخى فرهنگى میراث فرهنگى ثبت گردیده است.



امامزاده اولیا(س)

       بقعه متبرکه این امامزاده بزرگوار در فاصله 150 مترى غرب روستاى قوهه سفلى در حومه شهرستان پاکدشت، در محوطه اى وسیع قرار دارد که بناى آن بسیار محقر و در حال تخریب بوده و اخیرا طرح بازسازى آن با هماهنگى شوراى فنى سازمان اوقاف و میراث فرهنگى استان تهران و اداره کل اوقاف و امور خیریه استان تهران تهیه و اجرا گردیده است. امامزاده اولیا از نوادگان دخترى امام موسى کاظم(ع) است.



امامزاده حسن(ع)

      امامزاده حسن(ع) از فرزندان و احفاد امام موسى کاظم(ع) است. بقعه ایشان در مرکز روستاى یبرداغلان در فاصله 1200 مترى شمال جاده تهران ـ مشهد و درمیان فضاى سبز واقع گردیده است و تا شهر پاکدشت 5 کیلومترى فاصله دارد. اصل بناى این بقعه قاجارى است و شامل یک اتاقک خشتى قدیمى و فرسوده با گنبدى مخروطى و یک در ورودى ساده است و نیاز به بازسازى دارد. ضریح داخل حرم به صورت مشبک و فلزى است. تربت پاک شهداى انقلاب اسلامى زینت بخش محوطه بقعه گردیده است. این بقعه در فهرست آثار تاریخى، فرهنگى سازمان میراث فرهنگى به ثبت رسیده است.                                                                                                                                                              


امامزاده عبدالله(ع)

       بقعه متبرکه امامزاده عبدالله(ع) در جنوب روستاى عباس آباد لرنى در فاصله 6 کیلومترى جاده تهران ـ مشهد واقع گردیده است. ساختمان بقعه با زیر بناى حدود 60 متر مربع و بسیار ساده و مختصر بوده و به بازسازى و تعمیر نیاز دارد. گنبد آن نسبت به بناى بقعه کوتاه و داراى پوشش کاهگلى است. مساحت حرم 40 متر مربع است و مرقد امامزاده در میان آن به صورت برجسته با آجر و گچ ساخته شده است. نسبت امامزاده را به باب الحوائج، امام موسى بن جعفر(ع) مى دانند. این بقعه در فهرست آثار تاریخى، فرهنگی میراث فرهنگى استان تهران به ثبت رسیده است.



امامزادگان عیسى و موسى(ع)

      امامزادگان عیسى و موسی(ع) از نوادگان امام موسى کاظم(ع) به شمار می روند که در رى قدیم مى زیسته اند. بقعه آنان در فاصله 3 کیلومترى روستاى جلیل آباد از توابع پاکدشت قرار دارد. قدمت بناى این بقعه به زمان قاجار مى رسد و مساحت آن 80 مترمربع و مشتمل بر یک ورودى است که اطراف آن چند طاقنما ساخته شده و گنبدی خشتى مطبق و مرتفع بر فراز آن وجود دارد. بقعه مزبور به دلیل فرسایش نیاز به تعمیر و مرمت دارد. ضریح بقعه به صورت فلزى و داراى نرده های ساده است. اطراف بقعه که فاقد حصار است به عنوان گورستان عمومى مورد استفاده قرار مى گیرد.



امامزاده محمد(ع)

        آستانه مبارکه امامزاده محمد(ع) در فاصله 100 مترى غرب روستاى ده (دهنه) و 3 کیلومترى شمال دهستان حصار امیر بر بلنداى تپه هاى مشرف به روستا همچون نگینى در منطقه مى درخشد. نسب شریف آن امامزاده به امام موسى بن جعفر(ع)مى رسد. بناى بقعه داراى طرحى مربع شکل با گنبدى شلجمى به ارتفاع 4 متر است که نورگیرهایى در اطراف آن تعبیه شده است. این بقعه به همت افراد خیر منطقه و با همکارى اداره اوقاف و امور خیریه پاکدشت به طرز آبرومندى تجدید بنا، کاشیکارى و آینه کاری گردیده است. ضریح بقعه فلزى و ساده است و نمازخانه اى به مساحت 100 متر مربع در مقابل آن احداث شده است. گلزار شهدا در کنار تربت این امامزاده، معنویت و جذابیت خاصى به وجود آورده است. این بقعه که اصل بناى آن متعلق به دوره قاجار است در فهرست بناهاى تاریخى، فرهنگى استان تهران به ثبت رسیده است.


------------------------------------------------------------------

 

امامزادگان شهرستان دماوند



امامزاده بى بى زبیده(س)

       این امامزاده در فاصله 11 کیلومترى جنوب شرقى روستاى خرم ده دماوند در میان مراتع و ارتفاعات متعلق به این روستا قرار دارد که از طریق جاده خاکى منتهى به آن قابل دسترسى است. آن حضرت از نوادگان امام موسى کاظم(ع) است و نسب ایشان بر روى سنگ مرقدشان آمده است. بنای بقعه امامزاده بى بى زبیده شامل اتاقى است که در جهت شمالى، جنوبى و در زیر قطعه سنگ بسیاربزرگى که دیوار شرقی و سقف آن را تشکیل داده، بنا شده و از ماسه سنگ و ملات ساروج ساخته شده است. امروزه دو اتاق جدید نیز در مجاورت بناى آرامگاه احداث شده که جهت سکونت زائرین از آنها استفاده مى شود. در ضلع غربى امامزاده و در کنار چند درخت کهنسال جنگلى، استخرهایى ایجاد کرده اند که فضاى جالب و زیبایی را براى استفاده زائرین محترم پدید آورده است. در سال 1382 با نظارت میراث فرهنگى، بقعه مزبور مرمت شده و نسبت به سنگ فرش داخل آن و دیوارهای داخلى به ارتفاع یک متر و گچکارى سقف و دیوارها، اقداماتى صورت پذیرفته است.



امامزاده برهان الدین(ع)

        روستای ورونه دماوند در امتداد مسیر دماوند به آبسرد، کوهان، کیلان، ساران و دوآب که نهایتا به ایوانکى متصل مى شود، قرار گرفته است. براى رسیدن به این روستا باید از دوآب به سمت چپ مسیر را ادامه داد. بقعه امامزاده برهان الدین(ع) در مرکز این روستا قرار گرفته است. گفته مى شود آن حضرت از نوادگان امام موسى کاظم(ع) است. بناى امامزاده به صورت برج مقبره ای هشت ضلعى است که با مصالح سنگ و ملات گچ و ساروج ساخته شده و گنبد بنا به صورت رک (مخروطی) است. وجود درخت چنار کهنسالى با قدمت بیش از 350 سال در محوطه بقعه فضایى تاریخى در این مکان به وجود آورده است. اتاقها و بناهاى الحاقى اطراف بقعه، حالت یک مجموعه کوچک را ایجاد کرده است. داخل بناى امامزاده معجرچوبى مشبک گره چینى زیبایى قرار دارد که داراى کتیبه 1323 هجرى قمرى است. احتمالاً قدمت بناى این امامزاده به دوره هاى تیمورى و صفوى باز مى گردد.



امامزاده فضه خاتون(س)

       این امامزاده در حدود یک کیلومترى شمال مسجد جامع دماوند و در محله روح افزاى این شهر واقع شده است. آن حضرت از نوادگان امام موسى کاظم(ع) است. بناى بقعه ایشان برجى است که نماى بیرونى آن دایره ای شکل و نماى داخلى آن هشت ضلعى است. کلیه سطوح خارجی بناى اصلى با ملات سیمان سفید و نماى داخلى آنها با گچ اندود شده است. سقف بنا دوپوش است و از داخل به صورت عرقچین و از بیرون به صورت رک (مخروطی) ساخته شده است. با توجه به شواهد و مدارک مربوط به معمارى این بنا، قدمت آن احتمالا به قرن ششم یا هفتم هجرى برمى گردد. فضای پیرامون این بقعه به ویژه در فصل بهار داراى مناظر طبیعى بسیار زیبایى است.


------------------------------------------------------------------

 

امامزادگان شهرستان رباط کریم



امامزاده ابوطالب(ع)

      این امامزاده از نوادگان امام موسى کاظم(ع) است. بقعه ایشان در ضلع جنوب شرقى آدران واقع گردیده و از طریق آزادراه تهران ـ ساوه و قرارگرفتن در جاده شهریار به سلطان آباد قابل دسترسى است. در این بقعه به طور کلی سه مرحله معمارى مشاهده مى شود که دو مرحله آن متعلق به دوره قاجار و یک مرحله دیگر مربوط به دوره جدید، شامل تغییرات جزئى و افزودن فضاهای جانبى است. معمارى بقعه عبارت از یک فضاى ورودى شامل سردر و دو طاقنما در طرفین است که فضاى هشتى مقابل آن با آجرکاری و کاربندى تزیین گردیده است. صحن مرکزى هم شامل یک ایوان مرتفع در جنوب و ایوانى کوتاهتر در ضلع شمالى، به صورت دو ایوانى ساخته شده است. فضاى درونى بقعه نیز با پلان چهار ضلعى دارای گنبدى کوچک است. نام این بقعه در فهرست آثار تاریخى میراث فرهنگى استان تهران ثبت گردیده است.


------------------------------------------------------------------

 

امامزادگان استان همدان



امامزاده عبدالله(ع)

       آرامگاه امامزاده عبدالله در همدان، در وسط میدانى به همین نام واقع شده و مدفن دو امامزاده است که پدر و پسر هستند.  نامهاى ایشان احمد (پدر) و عبدالله (پسر) است که امامزاده به نام عبدالله شهرت یافته است. این دو امامزاده عالیقدر، علاوه بر کسوت سیادت و امامزاده بودن، از اعلام دین و پیشوایان بزرگ و ناشران علم و قسط، مربى نفوس و مجرى حدود بوده اند و نسب تعدادى از رجال علم و تقوی، به این دو منتهى مى شود. به هنگام تسلط قرامطه بر شهرهای غربى ایران (حدود 294 هجری) که مصادف با آغاز خلافت المقتدربالله عباسى بوده، جناب احمد به شهادت مى رسد. شجره نامه این دو بزرگوار به شرح زیر ذکر شده است:"قتیل القرامطه جناب احمد بن محمد ابن ابراهیم بن عبیدالله بن موسى الکاظم(ع)" از سال 1369 تا 1357 ساختمان قبلى بقعه تخریب و بنایی شکیل و زیبا به جاى آن احداث گردید. مردم همدان، اعتقاد زیادى به این امامزاده ها دارند و به همین جهت، معمولاً پس از برآورده شدن حاجاتشان، نذورات خود را در این محل ادا مى نماید و در مراسم عروسی، عروس و دامادها، این امامزاده را طواف مى کنند.



امامزاده هفتاد و دو تن

        امامزادگان هفتاد و دو تن از احفاد نوادگان امام زین العابدین(ع) و امام محمد باقر(ع) و موسى کاظم(ع) هستند که به صورت دسته جمعی از کربلا به مقصد توس جهت زیارت على بن موسى الرضا(ع) عازم بودند که در طول مسیر بدست مزدوران مامون به شهادت رسیدند. بزرگ این امامزادگان پدر و پسرى هستند که در کتب نامشان با بهترین القاب و توضیحات مى درخشد. نام پدر "على صالح بن عبدالله اعرج بن حسین اصغر بن امام زین العابدین(ع)" است و نام پسر "عبدالله الثانى بن على صالح بن عبدالله اعرج بن حسین اصغر بن امام زین العابدین(ع)". در بقعه شرقى محوطه بزرگ 72 تن که با داشتن دو گنبد و 10پله در طرفین پایه هاى دو گنبد از دیگر بقعه ها متمایز است، دو فضای چند ضلعى وجود دارد که محل ورود فضاى دوم از طرف شرق و یا به عبارت دیگر بالا سر امامزادگان عبدالله ثانى و على صالح است. این فضا که از نظر مساحت بقعه و ضخامت دیوارها و نقشه کلى حایز اهمیت است، داراى یک صندوق قدیمى چوبین با شش قبر مرتفع از زمین با پوشش مرمر و کاشى است. این فضا با ایوان طاقنماى ورودى به طول 40/1 متر به فضاى اول متصل مى شود و در مجموع 25 متر مى باشد که در میانه صندوق منبت با طرح هاى هندسی و گلدانى مقبره ام سلمه به چشم مى خورد که او دختر عمو و همسر علی صالح و مادر عبدالله ثانى است.



------------------------------------------------------------------

امامزادگان استان ایلام



امامزاده سید محمد عابد(ع)

       در روستای گنبد دربخش ارکواز ملکشاهی و در 36 کیلومتری جاده ملکشاهی ـ مهران، امامزاده سید محمد عابد که در زبان محلی به پیرمحمد معروف است، واقع شده است. این امامزاده فرزند بلافصل امام موسی کاظم(ع) و برادر امام رضا(ع) است و یکی از زیارتگاههای مهم مردم استان ایلام محسوب می شود. مردم اعتقاد خاصی به ایشان دارند.



امامزاده سید اکبر(ع)

       امامزاده سید اکبر در 10 کیلومتری دهلران قراردارد. مردم محل براین باورند که وی پسر حضرت امام موسی کاظم(ع) است که به همراه حضرت معصومه به منظور دیدار از حضرت امام رضا(ع) از عراق به ایران آمده و در دهلران در اثر بیماری فوت کرده و در این محل مدفون شده است. می گویند سید صلاح الدین محمد که در آبدانان مدفون است، برادر امام رضا(ع) و سید اکبر است.



امامزاده سید فخرالدین(ع)

      طبق شجره نامه موجود این امامزاده از نوادگان امام هفتم شیعیان حضرت امام موسی کاظم(ع) است که در روستای زرآب بخش زرین آباد شهرستان دهلران در کنار جاده ایلام به میمه زرین آباد قرار دارد. بنای آن دارای گنبدی ساده است که بیشتر مصالح بکار رفته در آن از سنگ ساخته شده است. این بنا در نهایت سادگی ساخته شده و قدمت آن به درستی مشخص نیست.



امامزاده سید حسن(ع)

        امامزاده سید حسن(ع) در 3 کیلومتری جاده مهران ـ دهلران واقع شده است. ایشان فرزند بلافصل امام موسی کاظم(ع) است.



امامزاده سیدناصرالدین(ع)

       امامزاده سیدناصرالدین از نوادگان امام هفتم شیعیان حضرت امام موسی کاظم(ع) است.بارگاه ایشان در کنار روستای علی آباد بخش زرین آباد دهلران قرار گرفته و دارای سبک معماری مربوط به دوره قاجار است.


------------------------------------------------------------------

 

امامزادگان استان زنجان



امامزاده سید ابراهیم(ع)

       بقعه مبارکه امامزاده سید ابراهیم(ع) در داخل شهر زنجان و در قبرستان متروکه واقع در منتهی الیه سمت شرقى شهر قدیم، مشرف به دیوار حصار شهر قرارگرفته که امروزه قسمتى از قبرستان مزبور به دبیرستان و دبستان و قسمتى دیگر به خیابان موسوم به صدرجهان تبدیل شده است. علماى فن در خصوص شجره نامه آن حضرت اختلاف نظر دارند. جمعى ایشان را ابراهیم بن موسى بن جعفر(ع) دانسته اند وجمعى دیگر همانند ابوالفرج اصفهانى وابونصر بخارى در سر النساب، ایشان را ابراهیم بن محمد بن عبدالله بن الحسن بن العباس بن على(ع) ذکر نموده اند. اگر این شجره نامه صحیح باشد سید ابراهیم(ع) به اتفاق گوگبى حسین بن اسماعیل بن محمد الارقط بن الباهر بن زین العابدین(ع) در اوایل قرن سوم هجرى در زمان المعتذربالله خلیفه عباسى قیام نموده و در 3 کیلومتری سمت جنوبى شهر زنجان درجریان جنگى با عمال خلیفه شهید گردیده است. بناى امامزاده ابتدا به سبک چهارطاقى بوده که گنبد زیبائى آن را پوشش می نمود. درسال 1340 شمسى این مجموعه به جهت تبدیل به احسن برداشته شده و مجدداً منطبق بر بناى قدیمى، نوسازى گردیده است. گنبد از نوع تک پوششى بوده که با واسطه چهار گوشواره بر جرزها استوار گشته و حدفاصل گوشواره ها و گنبد، هشت نورگیر تعبیه شده است. تزئینات گنبد ازداخل مقرنس و گره سازى بوده و سوره جمعه به خط زیباى ثلث، به قلم استاد جواد میر محمد رضائى زنجانى و گچبری استاد شعبان آزادى زنجانى چشم بینندگان را نوازش میدهد. درنماى بیرونی، سوره مبارکه البروج به خط ثلث زنجیری نوشته شده است. ضریح حرم که در اصفهان ساخته شده در سال 1358 نصب گردیده، قدیمى ترین قسمت این آرامگاه، سردر ورودى سمت شمالی و مناره هاى واقع در طرفین آن مى باشد. این سردر به سال 1341 شمسى توسط معمار ابراهیم سلطانى ساخته شده و بالای مناره ها آیه 55 سوره مبارکه احزاب به خط زیباى ثلث به قلم استاد اخیرالذکر رقم گردیده است. از بناهاى دیگر این مجموعه مسجد اعظم واقع در ضلع غربى مجموعه مى باشد که با قواعد و سبکهای شناخته شده معمارى رایج در بناهاى مذهبى مطابقت ندارد. ذکر این مطلب ضرورى به نظر مى رسد که تجدید بناى این آرامگاه مرهون خدمات ارزنده روانشاد استاد منصور محاوری، فرزند ملا غلامرضا متولد 1278 شمسى مى باشد که از سال 1304 مدیر مدرسه علمیه بوده است. ایشان از سال 1340 با همکارى دیگر شهروندان زنجانی به تجدید بناى امامزاده همت گماشتند. مرحوم محاورى در اسفندماه 1354 دعوت حق را لبیک گفته و در رواق ورودى حرم دفن شده است.



امامزاده یعقوب(ع)

       دومین امامزاده معتبر صائین قلعه، امامزاده یعقوب مى باشد. این بقعه در سه کیلومترى سمت جنوبى شهر در بالاى یک تپه طبیعی قرارگرفته است. در رابطه با شجره نامه آن حضرت اختلاف نظر وجود دارد. نویسنده کنز الانساب وى را از اولاد بلافصل حضرت امام موسى کاظم(ع) دانسته، اما بر طبق نظر دیگر، امامزاده یعقوب(ع) از احفاد و نوادگان حضرت امام جعفر صادق(ع) است.


------------------------------------------------------------------

 

امامزادگان استان خراسان رضوی



امامزاده سلطان غیاث الدین محمد(ع)

      بناى معروف به گنبد خشتى، یکى از قدیمیترین و محترم ترین زیارتگاههاى شهر مقدس مشهد است. این بنا در فاصله پانصد متری حرم مطهر حضرت رضا(ع) در کوچه اى به نام گنبد خشتى مجاور فلکه طبرسی و چهارسوى نوغان قرار دارد. گنبد خشتى مدفن سلطان غیاث الدین محمد از سادات سرشناس موسوى شهر مشهد است که نسب شریفش با هفده واسطه به امام موسى بن جعفر(ع) میرسد. زمان ولادت سلطان محمد معلوم نیست اما وفاتش بنا بر کتیبه سنگ قبر وى در ماه رمضان سال 832 قمری بوده است. اجداد سلطان محمد در قرن پنجم تا نهم هجرى که حکومتها دخالتی در کار آستانه رضوى نداشتند، اداره کننده اصلى حرم حضرت امام رضا(ع) بوده اند. بدان سبب نامشان بر روى اغلب اشیاء و آثار قدیمی آستان قدس رضوى مانند کاشیکاریهاى سنجری، سنگاب خوارزمشاهى و در مسجد بالاسر کتیبه شده است. ایشان در قرون هفتم تا نهم، نقیب سادات شهر مشهد و در سده هاى نهم تا یازدهم از جمله بزرگان و کلانتران این شهر بوده اند. بناى گنبد خشتی ظاهرا همزمان با فوت سلطان محمد یعنى در زمان سلطنت شاهرخ تیموری ساخته شده، لذا پس از حرم رضوى از قدیمى ترین بناهای مشهد و تنها اثر بارز باقى مانده از سادات موسوى در این شهر است. گنبد بنا دو پوششه است. پوشش داخلى مزین به مقرنسهایی زیباست. گنبد بیرونى هم به نظر میرسد از آغاز آجرپوش بوده، بدین سبب به گنبد خشتى شهرت یافته است.

      در زمان احداث بنا، سوره ملک با خط خوش ریحان در زیر پوشش داخلى کتیبه شده. لبه هاى چهار ایوان آن هم با سوره واقعه به خط ثلث مزین گردیده است. این بنا ظاهراً در زمان قاجاریه مرمت و داخل آن نقاشى و تزئین شده است. در این تزئین ابیاتى بر روى کتیبه سوره ملک تحریر شده است. گنبد خشتى در سالهاى 9-1378 به اهتمام اداره کل اوقاف و امور خیریه ناحیه یک مشهد و هیات امناء و با نظارت اداره کل میراث فرهنگى خراسان مرمت و کتیبه هاى اصلى آن نمایان و بازسازى شده است.



امامزاده سیدحمزه(ع)

        امامزاده سید حمزه(ع) یکى از پسران امام موسى جعغر(ع) با کنیه ابوالقاسم که مورخین از مقام بلند و علمى وى یاد نموده اند. به نقل تاریخ این امامزاده در ترشیز (کاشمر فعلی) به دست ماموران مامون عباسى به شهادت رسیده است. امامزاده سید حمزه(ع) در باغمزار منطقه ای با وسعت حدود هشت هکتار در مرکز شهر کاشمر واقع گردیده است. بقعه متبرکه در سکویی بلندتر از قاعده شهر واقع گردیده که چشم انداز خوبی را برای دلباختگان بوجود آورده و سروهای بلند و کهن به قدمت هشتصد ساله، زیبایی خاصی را به محوطه باغمزار کاشمر داده است. طرح جامع مجموعه فرهنگى زیارتى امامزاده سید حمزه(ع) با محوریت امامزاده و احیاى باغمزار از طریق محوطه سازى مناسب و کشت گونه هاى مناسب گیاهى با رعایت گزینه باغهاى ایرانى در حال اجرا است و سرویسهاى بهداشتى، پارکینگ و صحن لازم براى اجراى مراسم مذهبى از اهداف عمرانى است. این امام زاده همه ایام سال به ویژه در ایام تابستان و نوروز (تعطیلات) مشتاقان مجاور و زایرین را به خود جلب نموده و از فضاى معنوى آن بهره مند مى سازد.



امامزادگان سیدناصر و سیدیاسر(ع)

      امامزادگان سیدناصر و سیدیاسر(ع) از فرزندان امام کاظم(ع) مى باشند.نماى دیوار این بنا از جنس آجر و کاشى است و دو در ورودى به داخل بقعه دارد. یکى مستقیماً به رواق بزرگى مى‌رود که دو ضریح در آن واقع است و دیگرى به کفشدارى باز مى‌شود و از آن جا به همان رواق راه دارد. از نوشته‌هاى روى کاشى‌هاى نماى ساختمان چنان بر مى‌آید که آنها را در سه نوبت نوشته و نصب کرده‌اند. قدیمى‌ترین آنها کتیبه‌اى است به خط نستعلیق که رضوان آن را خوشنویسى کرده و تاریخ 36/8/2 شمسی را در متن خود دارد و زیر آن تاریخ 1377 قمری درج شده است. متن این کتیبه چنین است "یا الله، این است بیت الشّرف آقازاده‌هاى محترم معظّم آقا سیّدناصر و آقا سیّدباصر فرزندان حضرت امام موسى بن جعفر(ع) که بهمّت جمعى از آقایان مؤمنین خیراندیش تعمیر شد و در تاریخ 36/8/2 باتمام و بپایان رسید. کتبه رضوان. 1377" در چهار گوشه این کتیبه نیز نوشته شده است «یا جبرائیل»، «یا میکائیل»، «یا اسرافیل» و «یا عزرائیل». بر بالاى این کتیبه هم دو کاشى‌نوشته دیگر با کاشیکارى متأخرترى وجود دارد که در یکى «السلام علیک یا اهل بیت النبوة» و در دیگرى «آستانه مبارکه سید ناصر و سید باصر(ع)» نوشته شده است. از قبیل این اشتباهات دستورى، مانند «علیک» به جاى «علیکم» یا غلط‌هاى ادبى در اشعار زیر، در نوشته‌هاى جدید این بنا هم دیده مى‌شود. بنابراین نیازى نیست که به یکایک آنها اشاره کنیم. با دقت و ریزبینى در این کتیبه که متعلق به حدود پنجاه سال پیش است، آشکار مى‌شود که نام مدفونین در این مزار همان گونه که در متن بالا آمد، «سید ناصر و سید باصر» است، اما با دستکارى ناشیانه در کتیبه، یکى از نوشته‌ها به «سید ناصر و سید یاسر» و دیگرى «سید ناصر و سید یاصر» تغییر یافته است. بالاى پنجره‌هاى محرابى نصب شده در نماى مزار هم کتیبه‌اى دارد که حاوى سروده‌اى بدین شرح در نعت مدفونین در مزار یادشده، میباشد:
ناصـرا، نور تو شد تابنـده/ باصـرا، ذکر تو شد پاینـده/ اهل ایمـان همگى یار شمـا/ ماهرویان همه جویاى شمـا/ هر دو از نسل امام و رهبر/ زاده موسـى ابـن جـعفـر(ع)/ اشعار زیر نیز در همین محل نوشته شده است:
در این مکـان دو زاده آل پیـامبر اسـت/ آرامگـاه زاده موسـى بـن جعفر است/ ناصر و باصر در این شرف/ همچو لؤلؤ مکنـون در این صـدف/ بـوى بهشـت مى‌رسـد از لاله‌زارشـان/ طاووس جنت است در این مرغزارشـان/ جـان بـه فــداى رخـسـار شـمــا/ چـشـم مـا طـالـب دیـدار شـمــا/ صـالحـان پـیـش شـمـا چـون بنـده/ عـارفـان نــزد شـمــا شـرمـنـده/

       دگرگونى در نام «سید باصر»، به این کتیبه هم راه یافته، اما جالب این است که در این جا نام وى در مورد نخست به «سید باسر» تبدیل شده و در مورد دوم دست نخورده باقى مانده است. بنابراین، تا این جا نام سید ناصر در همه نوشته‌ها یکسان است اما اسم برادرش به شکل‌هاى «یاسر»، «یاصر» و «باسر» دچار دست‌خوردگى شده است. تا چند سال پیش از این هم، تابلوهاى راهنماى این مزار که در مسیر این بقعه قرار داشت از مرقد دو تن به نام‌هاى ناصر و باصر حکایت مى‌کرد، اما از حدود سال 1382 که ضریح‌هاى تازه‌اى براى قبور آنان ساخته و نصب شد، نام یکى از آن دو به «یاسر» تغییر یافت و در همه کتیبه‌ها و تابلوهاى جدید و ضریح‌هاى نوساخته، آن دو به نام‌هاى سیدناصر و سیدیاسر معرفى شدند و اینک کاشى‌نوشته بزرگى در کنار نماى قبلى ساخته و نصب شده و نام این دو برادر بوضوح این گونه نوشته شده است: «السیّدیاسر و السّیدناصر علیهماالسّلام».

      تا چندى پیش، این مزار شهرت گسترده‌اى نداشت و نامى از آنها در میان نبود، این بقعه نیز مسجد محلى کوچکى به شمار مى‌رفت و در آن دو ضریح چوبى سبزرنگ کوچک قرار داشت، که اکنون بخشى از آن ضریح را به عنوان یادگار بر بالاى یکى از درهاى ورودى نصب کرده‌اند. اما با پیگیری برخى از مؤمنان و پژوهش در اسناد و مدارک و پرسش از نسب‌شناسان و یافتن نام این دو برادر در کتاب کنزالانساب، و تحقیقات کافى از ادارات اوقاف و امور خیریه در این خصوص که آیا مزارى براى این دو تن در دیگر نقاط ثبت شده است یا خیر، آشکار شد که این بقعه تنها مزارى است که نام این دو برادر را بر خود دارد. بنابراین، براى متولیان بقعه تردیدى در درستى این امر باقى نماند و گویا تعویض و اصلاح نام سید باصر به سید یاسر هم بر اساس نوشته همان کتاب بوده است. این گونه بود که این آرامگاه رونق یافت و جماعتى از خیراندیشان محل با معرفى مزار و اطلاع‌رسانى گسترده پیرامون آن، در ترمیم و نوسازى آن کوشیدند. گمانه‌‌زنى‌هایى که از سوى برخى از نسب‌پژوهان معاصر با استناد به تحقیقات گسترده در نام و تاریخ فرزندان امام موسى بن جعفر(ع) صورت پذیرفته، این داستان را نفى نمى‌کند که با هجرت امام رضا(ع)، گروهى از برادران آن حضرت نیز به نقاط مختلف ایران بویژه خراسان کوچیدند، اما پس از شهادت آن امام آنان نیز به نقاط گمنام و دور از دسترس پناه بردند و سرانجام یا خود به مرگ طبیعى درگذشتند و یا به دست عوامل حکومتى به شهادت رسیدند. وجود مزارات متعددى که به نام فرزندان امام موسى بن جعفر(ع) در این سو و آن سوى کشور دیده مى‌شود، نشان از همین واقعیت دارد. بنابراین دور نمى‌نماید که این دو برادر یعنى سیدناصر و سیدیاسر هم از همان شمارى باشند که چنین زندگى و سرنوشتى را پیدا کردند، اما نامشان جز در کتاب‌هاى اندکى نیامده است. در رواق بزرگ ایشان دو ضریح زیبا در جهت قبله نصب شده است. بر یک تابلو و با استناد به همان کتاب کنزالانساب، نام این دو بزرگوار در شمار فرزندان امام موسى بن جعفر(ع) ذکر شده است. در قاب طلایى دیگرى که فردى به نام حاج عباس الخضارى آن را اهدا کرده، حاکم خوشنویس عراقى براى این دو برادر زیارتنامه‌اى را به خط زیباى ثلث نوشته‌ است. عنوان و متن این زیارتنامه بدین شرح است:
زیارة السیدین ناصر و یاسر علیهماالسلام ابنى الامام الکاظم علیه‌السلام:
بسم الله الرحمن الرحیم
السّلام علیکما أیّها السّیدان الزکیّان الطاهران الرّضیّان الحفیّان أشهد أنکما قتلتما حقاً و نطقتما صدقاً و دعوتما إلى مولای و مولاکما علانیة و سرّاً فاز متّبعکما و نجا مصدّقکما و خاب و خسر مکذّبکما و المتخلّف عنکما اشهدا لى بهذه الشهادة
لأکون من الشاهدین و الشاکرین و الفائزین بمعرفتکما و تصدیقکما و اتباعکما السّلام علیکما و على من اتّبعکما من المؤمنین و المؤمنات السّلام علیکما یا سیّدیّ و ابنى سیّدى ناصر بن ‌موسى‌ بن‌ جعفر و یاسر بن ‌موسى‌ بن جعفر علیهماالسلام انتما ابنا باب الله المؤتى و المأخوذ عنه أتیتکما زائراً و حاجاتى لکما مستودعاً فها أنا ذا أستودعکما دینى و نفسى و أمانتى و خواتیم عملى و جوامع أملى إلى منتهى أجلی السّلام علیکما و على أرواحکم و على أجسامکم جمیعاً و رحمة الله و برکاته.

     بر روى آینه‌اى که در برابر ضریح قرار دارد نیز نسب مدفونین در این بقعه به رؤیت زائران رسیده است. دو ضریح هم که تقریباً مانند هم است و با سرمایه یکى از شیعیان کویتى، در اصفهان ساخته شده، طرحى دارد کاملاً برگرفته از شکل و نماى آخرین ضریح امام رضا(ع) که استاد محمود فرشچیان آن را طراحى کرده است. خادم مزار مى‌گوید: «آقاى هاشم کمال کویتى که انسان مؤمن و پارسایى است، پس از نذر براى این دو امامزاده و برآورده شدن حاجتش، تمام هزینه‌هاى ساخت و نصب ضریح را پرداخته است». داخل هر یک از دو ضریح نیز سنگ مرمر بزرگى بر قبر نهاده شده که بر آن نوشته شده است: «مرقد مطهر امامزاده سیدناصر بن موسى بن جعفر علیه السلام» و در آن دیگری سیدیاسر. نور سبز داخل فضاى ضریح نیز که اینک براى اغلب مزارات امامزادگان از آن استفاده مى‌شود، به آن معنویتى خاص بخشیده و نذورات فراوان مردم نیز در سطح آن پراکنده است. این امامزاده موقوفه‌اى ندارد و همه امور آن از محل کمک‌ها و نذورات مردمى تأمین مى‌شود که از طریق پرداخت حضورى یا غیرحضورى هدایاى خود را به این بقعه مى‌دهند. ضریح‌هایى که در سال 1382 شمسى نصب شده، هزینه تعمیر بنا و گچبرى‌ها و آینه‌کارى‌هاى سقف و دیوار، تأمین چلچراغ‌هاى بقعه، سنگفرش رواق، همه و همه از محل نذوراتى صورت گرفته است که زائران داخلى و خارجى این مزار اهدا مى‌کنند. اکنون نیز در قسمت پشت این بقعه عملیات ساختمانى براى احداث سرویس‌هاى بهداشتى در جریان است.



امامزاده سیدمرتضى(ع)

       امامزاده سیدمرتضی(ع) از فرزندان یکی از پسران موسی بن جعفر(ع) بنام ابراهیم اصغر میباشد. این بقعه متبرکه در 5 کیلومترى شمال شهر کاشمر و در مسیر جاده زیبا و کوهستانى کاشمر ـ نیشابور واقع گردیده است. گلدسته ها و گنبد منقش به کاشیکارى معرق و درج اسماءالله و آیینه کارى داخل حرم و جاذبه هاى اطراف آن براى زایرین و گردش کنندگان خیره کننده است. طرح جامع این امامزاده که در حال اجرا است، شامل کاربریهاى فرهنگى، ادارى، خدماتى، توسعه زائرسرا، پارکینک، شبیه خوانى، مهمانسرا، انتظامى، تجارى و فضاى سبز میباشد و احداث انبار ظروف، حمام مجاور، وضوخانه مستقل خواهران و برادران و کفشداریهاى جداگانه از دیگرخدمات آن است. جذب هزاران زایر و شیفته خاندان اهل بیت عصمت و طهارت(ع) در ایام سال بویژه در فصل تابستان و ایام نوروز، اداره اوقاف شهرستان را به ارایه خدمات ویژه با توجه به وجود 70 اتاق اقامتى براى زایرین، تشویق نموده است. با توجه به موقعیت این امامزاده، هر ساله هزاران مشتاق در این مکان مقدس و زیبا حضور پیدا نموده و علاوه بر تجدید ارادت و بهره بردن از مواهب معنوى این امامزاده، از فضاى دلنشین آن نیز بهره مند مى شوند.




------------------------------------------------------------------

امامزادگان استان گلستان



امامزاده‌ اسحاق(ع)

       آرامگاه‌ اسحاق‌ بن‌ موسى‌ بن‌ جعفر(ع‌) معروف‌ به‌ مشهدنور، از بناهاى‌ دوره سلجوقى‌ در شهرستان‌ گرگان‌ است. این‌ بنا در مرکز شهر گرگان‌، درگذر سرچشمه‌ از محله سبزه‌ مشهد قرار دارد. منابع‌ جغرافیایى‌ و تاریخى‌ نیز تنها به‌ ذکر نام‌ آن‌ اکتفا کرده‌ و اطلاعاتى‌ درباره ویژگیهاى‌ معمارى‌ بنا به‌ دست‌ نداده‌اند. آراء محققان‌ درباره این‌ بنا تا حدودى‌ متناقض‌ است‌، برخى‌ به‌ استناد کتیبه حک‌ شده‌ بر چارچوب‌ در قدیمى‌ ساختمان‌، آن‌ را مربوط به‌ سده 9 قمری‌ و برخى‌ بدون‌ ارائه ادله کافى‌ آن‌ را متعلق‌ به‌ بناهاى‌ سده 8 قمری‌ و شمارى‌ با توجه‌ به‌ تزیینات‌ آجرى‌ بنا، مربوط به‌ سده 6 قمری‌ و یا اواخر سده 6 و اوایل‌ سده 7 قمری‌ دانسته‌اند. اما تاریخ‌ 525 قمری‌ بر صندوق‌ چوبى‌ مرقد امامزاده‌ حک‌ شده‌ است‌. ضریح‌ فلزى‌ داراى‌ کتیبه‌هایى‌ از آیاتى‌ از سوره‌ هاى‌ 91 و 93 قرآن‌ مجید در 4 جانب‌ خود و نیز اشعارى‌ در وصف‌ امامزاده‌ است‌. در حفاظت‌ و نگهدارى‌ بنا بسبب‌ نوسازى‌ و تغییراتى‌ که‌ در دوره‌هاى‌ مختلف‌ بر روى‌ بنا انجام‌ گرفته‌، به‌ تزیینات‌ آجرى‌ برخى‌ از نقاط بدنه‌ آسیب‌ رسیده‌ است. به‌ نظر مى‌رسد که‌ بیشترین‌ مرمتهاى‌ بنا در دوره قاجار انجام‌ گرفته‌ باشد. بنابر اسناد موجود در مرکز میراث‌ فرهنگى‌ استان‌ گلستان، تمهیدات‌ حفاظتى‌ چون‌ مرمت‌ درِ قدیمى‌ امام‌ زاده‌، محوطه‌سازى‌ بنا و تعویض‌ آجرهاى‌ فرسوده داخل‌ آن‌ در طى‌ سالهاى‌ 1350 تا 1358شمسی انجام‌ گرفته‌ است‌.



امامزاده عبدالله و امامزاده فضل الله(علیهماالسلام)

        در پانزده کیلومترى جاده قدیم گرگان ـ کردکوى و نزدیکى روستاى سرکلاته کفشگیرى، بناى زیبایى وجود دارد. این بنا مدفن دو تن از فرزندان امام موسى کاظم(ع) به اسامى امامزاده عبدالله و امامزاده فضل الله(علیهماالسلام) معروف به امامزاده روشن آباد مى باشد که زیارتگاه عاشقان و دلدادگان اهل بیت عصمت و طهارت(علیهم السلام) است. ساختمان این بنا در وسط باغ مشجر و قبرستان که متعلق به قرن نهم هجرى قمرى است در سال 865 هجرى قمرى دو لنگه درب نفیس در آن نصب شده که از نظر زیبایى و دقت و مهارتى که در آن بکار رفته بى نظیر است. بقعه امامزادگان عبدالله و فضل الله روشن آباد داراى رواق و حرم چهارگوش و گنبد ساقه دار مدور مى باشد که از کف حرم حدود 15 متر ارتفاع دارد. یک مسجد الحاقى همانند دیواره در کنار آن وجود دارد که جزو آثار تاریخى به ثبت رسیده است. در سال 879 هجرى قمرى صندوق چوبى به طول 5/2 متر و به عرض 5/1 متر و ارتفاع 5/1 متر به وسیله استاد حاجى عبدالله ساخته و روى مرقد نصب شده که به خط رقاع حکاکى شده است.

      البته مقدمات ساخت ضریح براى این امامزاده فراهم شده که به علت کوچک بودن بقعه و بناى با ارزش آن این موضوع در دست مطالعه قرار گرفته تا ضریحى به این ابعاد طراحى و ساخته شود که در شهریور ماه سال 87 طراحى به اتمام رسید و کار ساخت ضریح آغاز گردید. شایان ذکر است که زیر بناى این بقعه چشمه آبى به صورت قنات که وقف شده است مى گذرد . در سال 900 هجرى قمرى مرحوم فضل الله قاضى فرزند سید رضى الدین، یکى از حاکمان وقت منطقه، املاک متعددى را وقف بر بقعه مذکور نموده است. قبرستان این امامزاده آرامگاه 141 تن از شهداى جنگ تحمیلى و بسیارى از علما، عرفا، متدینین و معتمدین از جمله حضرت آیت الله روشنى است. ایشان از علماى برجسته و صاحب فضل بوده که بزرگان زیادى در مکتب ایشان به تحصیل علم و اخلاق مشغول بودند.



امامزاده طیب(ع)

      این بقعه در 4 کیلومترى روستاى قرن آباد گرگان و در طبیعت مصفا و با موقعیت خاص و ارزشمندى قرار دارد. در کتاب فرهنگ آبادیهاى ایران و لغت نامه دهخدا مذکور گردیده که قرن آباد یکى از آبادیهاى شهر گرگان مى باشد. این روستا مدفن امامزاده طیب(ع) فرزند موسى بن جعفر(ع)مى باشد. این بقعه داراى هسته مرکزى و الحاقى در شرق و غرب است. هسته مرکزى که مرقد مطهر در مرکز آن واقع شده در روى ستونهاى قطور آجرى قرار گرفته که طرح جامع بقعه به همت هیئت امنا امامزاده و نظارت اداره کل اوقاف و امور خیریه استان گلستان در دست اجرا است. موقعیت مکانى بقعه به علت قرار داشتن در منطقه سر سبز جنگلى از مهمترین مناطق جذب گردشگر به شمار مى رود.



امامزاده عبدالله(ع)

       مزار مبارک این امامزاده که در جنوب شهر گرگان و در منطقه ییلاقى و مصفاى روستاى زیارت قرار گرفته است، مدفن یکى از نوادگان امام موسى بن جعفر(ع) مى باشد. با عنایت به اینکه ساختمان بقعه در جوار رودخانه قرار دارد طى سالیان گذشته بر اثر سیلاب ساختمان بقعه تخریب شده که بعد از مدتى توسط اهالى محل، ساختمان مختصرى براى آن احداث و قطعاتى از صندوقچه چوبى بقعه بازمانده سیلاب جمع آورى و در محل بقعه نگهدارى مى شود. در سال 81 به منظور پاسخگویى به نیاز زائرین محترم و ایجاد فضاى مناسب رفاهى، طرحى جامع تهیه که بخشى از آن در دست اجرا مى باشد. با عنایت به منطقه ییلاقى و وجود آب گرم طبیعى در جوار این بقعه، همه روزه زائرین بسیارى خصوصاً در ایام تابستان از این محل بازدید و در جوار حرم این امامزاده به راز و نیاز مى پردازند. همچنین این بقعه داراى موقوفاتى مى باشد.


امامزاده نه تن

       امامزاده نه تن در شهر گرگان و در محله اى قدیمى که به همین نام نامگذارى شده که نگین محلات قدیمى گرگان مى باشد و از نظر ساختار قدیمى این شهر بین دو محله دوشنبه اى قدیم و محله میدان و محله میر کریم و کوچه بادگیر قرار دارد، مدفن نه تن از نوادگان موسى بن جعفر(ع) مى باشد.



امامزاده حبیب الله(ع)

       مزار مبارک این امامزاده در هشت کیلومترى غرب شهرستان بندرگز واقع شده است. در خصوص نسبت این امامزاده آنچه مشهور است امامزاده حبیب الله(ع) از نوادگان امام موسى بن جعفر(ع) مى باشند که از تاریخ تولد و وفات ایشان اطلاع چندانى در دست نمى باشد. احداث مقبره آن حضرت پس از خوابنما شدن براى اهالى منطقه صورت پذیرفته که قدمت آن به 800 سال مى رسد و در محوطه باغى به مساحت حدود 5 هکتار با پوششى از انواع درخت جنگلى پذیراى زوار و مسافران مى باشد. بناى آن در سال 1370 توسط اداره اوقاف گرگان بازسازى که هم اکنون به صورت بناى آجرى با گنبد دوار و با پوششى سبز رنگ در قبرستان عمومى شهر قرار دارد. در سال 1380 شخص خیرى ضریح فولادى براى آن امامزاده تهیه و نصب کرده است که ساحت ضریح زیبا و گچبرى هاى داخل صحن بر جذابیت این بقعه متبرکه افزوده است.

--------------------------------------------------------------------------
منبع: موسسه جهانی اطلاع رسانی ال البیت     www.al-shia.org   

 

 

   ابوالفرج اصفهانى در کتاب مقاتل الطالبین مى نویسد: "متوکل حملات سختى بفرزندان ابیطالب نمود و بجمعیت آنان فشار مى آورد و کینه و غیظ فراوان و سوءظن شدیدى نسبت به آنان داشت و به آنان تهمت هاى ناروا مى زد. متوکل عمر بن فرج رخجی را فرماندار مدینه و مکه نمود، این فرماندار ظالم و شقاوت پیشه از برخورد آل ابیطالب(ع) با مردم جلوگیرى مینمود و نمیگذاشت کسى به آنان کمک کند، هرکس کوچکترین ترحم یا کمکى به آنان مینمود، به بدترین عقوبتها گرفتار میشد، آنقدر آل علی(ع) تحت فشار اقتصادى قرار گرفتند که یک پیراهن بین چندین زن سید گردش مى کرد، ‌و یک بیک نماز خود را با آن میخواندند و پس از آنکه کهنه میشد آنرا وصله مى زدند و هنگامیکه در خانه براى کارهاى خویش مى پرداختند عریان بودند و نمیتوانستند از منزل خارج گردند.